(Bu yazının okunma süresi yaklaşık olarak 4 dakika sürmektedir.)
Herkese tekrardan merhabalar. Editörümüzle beraber yaptığımız uzun gece konuşmaları sayesinde bu ayın konusunu ortaya çıkarmak kolay oldu diyebilirim. Her ne kadar hayatımızın parçası olan doğa nedense bir o kadarda umursadığımız, kafaya taktığımız bir nokta değil. Literatürde bile yeni yeni kendini göstermeye başlayan bu kavram, Birtakım Farklı Kelimeler serimizin yeni konuğu olacak. Bu ayın konusu Eko-anksiyete yani iklim kaygısı.
Her şeyi açıklamadan iklim değişikliğinin ne olduğunu açıklamakta fayda var. İklim değişikliği, sera gazlarının artmasından dolayı ortalama sıcaklıkların yükselmesi ve günlük yaşamımızı etkileyecek birçok risk faktörünün ortaya çıkması şeklinde açıklanabilir. Bu riskler nelerdir dersek eğer temiz hava ve suya, gıda, güvenli barınak ulaşımının zorlaşması şeklinde açıklayabiliriz (World Health Organization, 2019). Devletler bu konuyla alakalı birçok önem ve yenilik getirmiş olsa da gelişmemiş ve gelişmekte olan ülkelerde bu durum hala problemli bir şekilde ilerliyor. Çok büyük bir kitleyi ilgilendiren bu yıkım geniş çaplı önlemler alınmadığı takdirde insan hayatını çok ağır bir şekilde etkileyecek evrensel bir sorundur.
İklim değişikliği, insan hayatını baz alan ekolojik bir sorundur. Bu yüzden bu durum insanları dolaylı ya da doğrudan etkilemektedir. Burada da konuya eko-anksiyete kavramı dahil olmaktadır. Amerikan Psikoloji Derneği tarafından çevresel felaketlerden dolayı hissedilen kronik bir korku şeklinde tanımlanır (Schreiber, t.y.). Bu kavram bir hastalık ya da mental bozukluk olarak tanımlanmamakta hatta literatürde üzerine fazla düşülmeyen konulardan birisidir. Ama ekolojik kriz günümüzde insan sağlığını etkileyen en önemli sorunlardan bir tanesidir bu yüzden konunun görünürlük kazanmasının önemli olduğunu düşünüyorum.
Konuya geri dönersek eğer; kısaca eko-anksiyete dünyada yaşanan birçok ekolojik felaketin ileride ne getireceğinden, dünyada yaşayan tüm canlıların geleceğinin belirsiz oluşundan endişe etme ve korkmak denebilir (Kaya, 2022). Sadece kaygı ile sınırlı kalan bir durum değil. Yaşanan krizin ani oluşan bir olay ya da uzun vadede gerçekleşmesi bile kişinin psikolojisini farklı etkilemektedir. Eğer akut dönemde yaşanan bir olaysa kişi üzerinde şok, travma sonrası stres bozukluğu, bastırılmış stres, depresyon gibi etkileri olabilir. Uzun dönemde saldırganlık, şiddet davranışları görülmektedir (Akbulut & Kaya, 2021).
Araştırma sırasında anksiyete yaşayanlardan çok bu konuda anksiyete yaşamayan kişiler daha ilgi çekici konumdalar aslında. Dünyada büyük bir problem olan küresel ısınma neden bazı insanlar tarafından tepkisizlikle karşılanmıştır? Gelin bir de buna bakalım:
Sınırlı kavrama yetisi tepkisizliğin nedenlerinden biri. Konu hakkında bilgisiz olmak, iyimser olmak ya da bu durumun kişilerin anlama kapasitelerine göre çok kompleks bir problem olması olarak açıklanıyor. Şu an üzerine çalışılan teknolojik gelişmelerin soruna çözüm olacağını zannetmek, iklim değişikliğinin varlığını kabul etmemek, başka toplumlarla kıyaslama yapmak gibi diğer örneklerde bireyin tepkisizliğini açıklamaktadır (Akbulut & Kaya, 2021).
Bu kadar konuştuk, üzerine düşündük. Peki, bundan sonrasında ne olacak? Daha fazla ülkenin böyle bir gerçekle yüz yüze olduğunu kabul edip halkı da doğru bilgilerle yönlendirmesi, bu konu üzerine yapılan çalışmaların daha çok görünür kılınması, bu amaç doğrultusunda psikolojik destek konusuna önem verilmesi ve hurafelerden çok bilime inanarak yapılabileceklere odaklanmak en sağlıklı ilk adımlar olacaktır. Daha sağlıklı bir geleceğe uyandığımız günler diliyorum. Bir sonraki yazıya dek iyi günlerde kalın!
Yazar: Aysima Nesrin Şahin
Görsel kaynak: Görsel bana aittir.
Referanslar
Akbulut, & Kaya. (2021). Küresel İklim Değişikliğinin Psikolojik Boyutu. Gümüşhane Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi , 581–587. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/1612156
Kara, Y. (2022). Ekolojik Kriz ve Anksiyete: Yeni Bir Kavram Olarak Eko-Anksiyete. Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. https://doi.org/10.16953/deusosbil.1108240
Schreiber, M. (t.y.). Addressing climate change concerns in practice. https://www.apa.org. https://www.apa.org/monitor/2021/03/ce-climate-change
World Health Organization: WHO. (2019). Climate change. www.who.int. https://www.who.int/health-topics/climate-change#tab=tab_1
