{"id":3083,"date":"2021-05-04T18:07:28","date_gmt":"2021-05-04T15:07:28","guid":{"rendered":"http:\/\/www.tpocg.org\/blog\/?p=3083"},"modified":"2021-05-04T18:08:20","modified_gmt":"2021-05-04T15:08:20","slug":"sosyal-medya-ve-linc-kulturu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.tpocg.org\/blog\/sosyal-medya-ve-linc-kulturu","title":{"rendered":"Sosyal Medya ve Lin\u00e7 K\u00fclt\u00fcr\u00fc"},"content":{"rendered":"\n

   (Bu yaz\u0131n\u0131n okunmas\u0131 yakla\u015f\u0131k \u00fc\u00e7 dakika s\u00fcrmektedir.)<\/em><\/p>\n\n\n\n

Sosyal medya kullanan herkesin duydu\u011fu, g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc belki maruz kald\u0131\u011f\u0131 lin\u00e7 giri\u015fimleri, son zamanlarda giderek artmaktad\u0131r. Peki ya nedir bu lin\u00e7 k\u00fclt\u00fcr\u00fc? T\u00fcrk Dil Kurumu S\u00f6zl\u00fc\u011f\u00fcne g\u00f6re \u201cBirden \u00e7ok kimsenin kendilerine g\u00f6re su\u00e7 olan bir davran\u0131\u015f\u0131ndan \u00f6t\u00fcr\u00fc birini, yasa d\u0131\u015f\u0131 ve yarg\u0131lamas\u0131z olarak \u00f6ld\u00fcrmesi.\u201d olarak tan\u0131mlanmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Lin\u00e7 giri\u015fimleri ki\u015filerin cezay\u0131 kendileri verme iste\u011fine dayan\u0131r. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde lin\u00e7 giri\u015fimleri ile yayg\u0131n olarak sosyal medyada kar\u015f\u0131la\u015fsak da lin\u00e7 kavram\u0131, sadece sosyal medyaya ait bir durum de\u011fildir. Hatta lin\u00e7 kavram\u0131 ilk olarak ABD\u2019de ba\u015fta hukuki mercilerin ula\u015famad\u0131\u011f\u0131 yerlerde bir t\u00fcr adalet da\u011f\u0131t\u0131m sistemi olarak i\u015flenmi\u015ftir. Daha sonra ise hukuki mercilerin varl\u0131\u011f\u0131nda hukuka g\u00fcvensizli\u011fin y\u00fckseldi\u011fi hallerde ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Lin\u00e7 olgusunun ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131nda rol alan ki\u015filer aras\u0131nda yarg\u0131\u00e7 olanlar da vard\u0131r. Yarg\u0131\u00e7 James Lynch bu \u00f6rneklerden biridir. James Lynch, 1493\u2019te cinayet zanl\u0131s\u0131 o\u011flunu mahk\u00fbm ettikten sonra evinin penceresinden sark\u0131tarak bizzat asm\u0131\u015ft\u0131r (D\u00fczg\u00fcn, 2017). Her ne kadar bireysel lin\u00e7 giri\u015fimleri bulunsa da lin\u00e7 giri\u015fimlerinin temel \u00f6zelli\u011fi topluca yap\u0131lmas\u0131 ve bireyin anonimle\u015ferek sorumluluk almamas\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Sosyal medya ki\u015filerin anonimli\u011fini artt\u0131rarak ki\u015filerin sorumluluklar\u0131n\u0131 azaltmas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan lin\u00e7 k\u00fclt\u00fcr\u00fcne zemin haz\u0131rlamaktad\u0131r. Geleneksel medyan\u0131n aksine tek y\u00f6nl\u00fc bir bilgi al\u0131\u015fveri\u015fi de\u011fil, \u00e7ift y\u00f6nl\u00fc bir bilgi payla\u015f\u0131m imk\u00e2n\u0131 sa\u011flayan sosyal medyan\u0131n, kullan\u0131c\u0131lar aras\u0131 etkile\u015fimi artt\u0131ran \u00e7e\u015fitli \u00f6zellikleri vard\u0131r bu \u00f6zellikle k\u0131saca bakmak gerekirse;<\/p>\n\n\n\n

 1.Kat\u0131l\u0131m: Sosyal medya, ileti\u015fim kuranlar\u0131 cesaretlendirerek onlar\u0131n geri bildirimde bulunmalar\u0131n\u0131 ve \u00e7e\u015fitli katk\u0131lar sunmalar\u0131n\u0131 te\u015fvik eder. <\/p>\n\n\n\n

2.A\u00e7\u0131kl\u0131k: Sosyal medya, m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca engelleri kald\u0131rarak kullan\u0131c\u0131lar\u0131na i\u00e7eri\u011fe eri\u015fim ve kullan\u0131mda yard\u0131mc\u0131 olur.<\/p>\n\n\n\n

 3.Etkile\u015fim: Sosyal medyada \u00e7ift y\u00f6nl\u00fc bir i\u015fleyi\u015f vard\u0131r ve bu da kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 etkile\u015fime neden olmaktad\u0131r. Bu etkile\u015fim ile birlikte kaynak ile al\u0131c\u0131 aras\u0131nda h\u0131zl\u0131 bir etki tepki olay\u0131 kolayl\u0131kla ger\u00e7ekle\u015febilmektedir. <\/p>\n\n\n\n

4.Topluluk: Sosyal medya insanlara \u00e7e\u015fitli konularda veya ilgili insanlara y\u00f6nelik topluluklar kurmay\u0131 sa\u011flayarak etkin bir ileti\u015fim imk\u00e2n\u0131 sunmaktad\u0131r (Aks\u00f6z, 2019). Yukar\u0131da say\u0131lan t\u00fcm bu \u00f6zellikler kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 etkile\u015fimi artt\u0131rma ve topluluk olu\u015fturma kolayl\u0131\u011f\u0131 sayesinde lin\u00e7 k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc desteklemektedir.<\/p>\n\n\n\n

Her ne kadar sosyal medya lin\u00e7 k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn yayg\u0131nla\u015fmas\u0131na destek oluyor desek de sosyal medya kullan\u0131m\u0131n\u0131n lin\u00e7 giri\u015fimlerine sebep oldu\u011funa dair bir iddiada bulunmak sa\u011fl\u0131kl\u0131 olmayacakt\u0131r. Lin\u00e7 giri\u015fimlerini toplumun bir yans\u0131mas\u0131 olarak d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclebilir. Rekabet i\u00e7eren, kutupla\u015fman\u0131n h\u0131zla artt\u0131\u011f\u0131, sald\u0131rgan davran\u0131\u015flar\u0131n s\u0131k rastland\u0131\u011f\u0131 ve desteklendi\u011fi toplumlarda lin\u00e7 k\u00fclt\u00fcr\u00fc de artacakt\u0131r. Sosyal medya bu giri\u015fimlerinin g\u00fcndelik hayatta g\u00f6r\u00fcn\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc azaltarak sanal ortamlarda g\u00f6r\u00fcn\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc artt\u0131rmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Ge\u00e7mi\u015f y\u0131llarda lin\u00e7 giri\u015fimleri, hukuk aray\u0131\u015f\u0131n\u0131n ya da hukuka olan g\u00fcvensizli\u011fin bir sonucu olarak ortaya \u00e7\u0131kan sald\u0131rgan davran\u0131\u015flar olsa da g\u00fcn\u00fcm\u00fczde hukuk aray\u0131\u015f\u0131 amac\u0131 g\u00fctmeden de pek \u00e7ok farkl\u0131 konuda ve farkl\u0131 ki\u015filere yap\u0131lan bir davran\u0131\u015f haline gelmi\u015f bulunmakta. Bu giri\u015fimlerde sosyal s\u0131n\u0131fland\u0131rman\u0131n da  etkisini g\u00f6zlemleyebiliriz. \u0130nsanlar, sosyal s\u0131n\u0131fland\u0131rma sonucunda olu\u015fan bir i\u00e7 grup d\u0131\u015f grup aras\u0131nda bir kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rma s\u00fcrecine girer ve bu s\u00fcre\u00e7 i\u00e7 gruba kar\u015f\u0131 olumlu y\u00f6nde bir yanl\u0131l\u0131k ile sonu\u00e7lan\u0131r. Sosyal medya arac\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile rahatl\u0131kla i\u00e7 grup ve d\u0131\u015f gruplar\u0131n kar\u015f\u0131la\u015fmas\u0131 lin\u00e7 giri\u015fimleri ile sonu\u00e7lanabilmektedir. Sosyal medyada lin\u00e7 k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn yayg\u0131nla\u015fmas\u0131n\u0131 sa\u011flayan bir di\u011fer \u00f6zellik ise sosyal medyada kolayca olu\u015fturulan kalabal\u0131k gruplard\u0131r. Kalabal\u0131k gruplar\u0131n bireyin \u00fczerinde \u00f6nemli etkileri oldu\u011fu bilinmektedir. Birey tek ba\u015f\u0131na yapmayaca\u011f\u0131 ya da yapamayaca\u011f\u0131 \u00f6zellikleri grup dinami\u011fine uyarak yapabilir.<\/p>\n\n\n\n

K\u0131saca sosyal medyan\u0131n bizlere sundu\u011fu; kolay etkile\u015fim kurma, kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 bilgi payla\u015f\u0131m\u0131 ve topluluk olu\u015fturma gibi \u00f6zellikler lin\u00e7 giri\u015fimlerini yayg\u0131nla\u015ft\u0131rarak lin\u00e7 k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc olu\u015fturmaktad\u0131r. Sosyal medyan\u0131n sunmu\u015f oldu\u011fu \u00f6zelliklerin yan\u0131nda as\u0131l lin\u00e7 k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc olu\u015fturan etkenlerin, toplumda artan kutupla\u015fma, nefret s\u00f6ylemleri, desteklenen sald\u0131rgan davran\u0131\u015flar, rekabet ve hukuk aray\u0131\u015f\u0131 oldu\u011fu unutulmamal\u0131d\u0131r. Sosyal medya, bu giri\u015fimleri kolayla\u015ft\u0131rmakta ve g\u00f6r\u00fcn\u00fcr k\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Yazar: Dilara \u015eahino\u011flu<\/p>\n\n\n\n

Kaynak\u00e7a<\/h4>\n\n\n\n

Aks\u00f6z, C. (2019). Sosyal Medyada Narsisizm ve Lin\u00e7 K\u00fclt\u00fcr\u00fc.<\/p>\n\n\n\n

D\u00fczg\u00fcn, \u00dc. A., \u00d6zkan, K. (2017). Toplumsal \u015eiddet Eylemi Olarak \u015eiddet. G\u00fcvenlik \u00c7al\u0131\u015fmlar\u0131 Dergisi<\/em>.<\/p>\n\n\n\n

Yard\u0131m, M. (2016). \u0130\u00e7 Grup D\u0131\u015f Grup Ba\u011flam\u0131nda Frans\u0131z \u0130ntelligientsia \u00d6rne\u011fi . Sosyoloji Konferanslar\u0131 <\/em>htt.ps:\/\/www.milliyet.com.tr\/pembenar\/pelin-hazer\/sosyal-medyada-linc-etme-psikolojisi-2906922<\/em><\/a><\/p>\n\n\n\n

\n
Social Networks, Mass Psychology and Lynch Culture<\/a><\/blockquote>