{"id":2026,"date":"2020-04-20T11:45:11","date_gmt":"2020-04-20T08:45:11","guid":{"rendered":"http:\/\/www.tpocg.org\/blog\/?p=2026"},"modified":"2020-04-20T11:45:15","modified_gmt":"2020-04-20T08:45:15","slug":"prof-dr-sirel-karakas-ile-roportaj","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.tpocg.org\/blog\/prof-dr-sirel-karakas-ile-roportaj","title":{"rendered":"Prof. Dr. Sirel Karaka\u015f ile Rop\u00f6rtaj"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>Prof. Dr. Sirel Karaka\u015f\u2026 Yay\u0131nlar\u0131n\u0131zla, \u00f6d\u00fcllerinizle, \u00fcyeliklerinizle, g\u00f6revlerinizle k\u0131sacas\u0131 bilimdeki ser\u00fcveninizle adeta Zonguldak\u2019tan \u00e7\u0131kan bir gurur hik\u00e2yesisiniz. Sizi tan\u0131maya kendi mottomuzla ba\u015flamak istiyoruz. Bulundu\u011funuz her yeri daha da geli\u015ftiren ve g\u00fczelle\u015ftiren bir insan olarak sizin i\u00e7in geli\u015ftirmek ve iz b\u0131rakmak insan hayat\u0131nda ne kadar etkiye sahiptir?&nbsp;<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Evrenin olu\u015fumunu ba\u015flang\u0131\u00e7 alacak olursan\u0131z insan\u0131n \u00f6mr\u00fc bu zaman \u00e7izelgesinin i\u00e7inde k\u00fc\u00e7\u00fck bir nokta bile de\u011fil. Her birimizde farkl\u0131 tezah\u00fcr eden bu \u00f6m\u00fcr sona erdi\u011finde, var oldu\u011fumuz ki\u015fiye dair geride hi\u00e7bir \u015fey kalm\u0131yor. B\u00fct\u00fcn bu ba\u015flang\u0131\u00e7 ve biti\u015fleri d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fczde de as\u0131l amac\u0131m\u0131z\u0131n sonu olan bu bo\u015f kubbeye g\u00fczel bir ses b\u0131rakabilmek oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. B\u00fct\u00fcn bu ger\u00e7ekli\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcmde de geride bir \u015feyler b\u0131rakabilmek benim \u00f6nemli g\u00fcd\u00fclerimden biri h\u00e2line geldi, bu sebeple ben geride muhakkak bir \u015feylerin b\u0131rak\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Bu y\u00fczden de her zaman i\u00e7in \u015funu d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fc\u015f\u00fcmd\u00fcr: Ders vermek, bilimsel \u00e7al\u0131\u015fmalarda bildiri sunmak \u00e7ok \u00f6nemli i\u015fler ama bunlar yeterli de\u011fil \u00e7\u00fcnk\u00fc bunlar bir anlamda kuma yaz\u0131lm\u0131\u015f yaz\u0131. Zaman gelip de b\u00fct\u00fcn bu dediklerimi s\u00fcp\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcnde yapt\u0131klar\u0131n\u0131zdan geriye hi\u00e7bir \u015fey kalm\u0131yor. Dolay\u0131s\u0131yla muhakkak bir \u00fcr\u00fcn vermek, muhakkak bu \u00fcr\u00fcnleri yaz\u0131l\u0131 h\u00e2le getirmek laz\u0131m. Eylemlerimizi somutla\u015ft\u0131rmam\u0131z laz\u0131m. Beni g\u00fcd\u00fcleyen \u015feylerin ba\u015f\u0131nda her zaman i\u00e7in bu gelmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Bilimdeki ser\u00fcveninize bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda ku\u015fkusuz ilk dikkatimizi \u00e7eken \u015fey ya\u015fad\u0131\u011f\u0131n\u0131z zorluklar oluyor. Hacettepe \u00dcniversitesi&#8217;nde Biyofizik Doktora Program\u0131na kabul ediliyorsunuz, ancak derecenizi alana kadar Psikoloji B\u00f6l\u00fcm\u00fcne hi\u00e7 gitmeme \u015fart\u0131 ile. Psikoloji, zihin, bili\u015fsel s\u00fcre\u00e7ler. Bunlar\u0131n de\u011fil ara\u015ft\u0131rmalarda yer almas\u0131, konu\u015fulmas\u0131 dahi neredeyse yasak olan, psikolojinin bilim kabul edilmedi\u011fi, zihin \u00fczerinde bilimsel \u00e7al\u0131\u015fma yap\u0131lamayaca\u011f\u0131 y\u00f6n\u00fcnde olan zamanlarda bir psikolog olarak ne hissettiniz? Ne gibi sorunlarla kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131n\u0131z?&nbsp;<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Ben o zamanki y\u0131llarda da davran\u0131\u015f\u0131 beyin temelinde inceleme arzusundayd\u0131m. Mezun oldu\u011fum d\u00f6nemde Hacettepe \u00dcniversitesi\u2019nde Y\u00fcksek Hem\u015fire Okulu yeni a\u00e7\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Ben de Y\u00fcksek Hem\u015fire Okulu\u2019na girmi\u015ftim fakat \u00e7e\u015fitli nedenlerle orada devam etmedim. Bunun sonras\u0131nda ODT\u00dc\u2019de Psikoloji B\u00f6l\u00fcm\u00fcne girdim. Asl\u0131nda ge\u00e7mi\u015fimdeki o noktada yani y\u00fcksek hem\u015fire okuluna girdi\u011fim d\u00f6nemde bile fizyolojiyle olan yak\u0131n ba\u011flant\u0131m\u0131 ortaya koymu\u015ftum. Doktora yapmay\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcm d\u00f6nemde biyofizik enstit\u00fcs\u00fcn\u00fcn ba\u015fkan\u0131 Prof. Dr. Erol Ba\u015far da fizik\u00e7iydi. Kendisi Nobel \u00f6d\u00fcll\u00fc ment\u00f6r\u00fcn\u00fcn y\u00f6nlendirmesi ile bir fizik\u00e7i olarak ba\u015flang\u0131\u00e7ta damar sistemi dinami\u011fini \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131. Bu sistem \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken \u201cE\u011fer damar sistemi bir dinami\u011fe g\u00f6re \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorsa; beyin de ayn\u0131 dinami\u011fe uygun bi\u00e7imde \u00e7al\u0131\u015famaz m\u0131?\u201d sorusu akl\u0131na geldi ve beyin \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015fmaya ba\u015flad\u0131. Sonras\u0131nda alg\u0131lar ve duyumlar kediler \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015f\u0131lmaya ba\u015fland\u0131. B\u00fct\u00fcn bu \u00e7al\u0131\u015fmalarda psikolojinin bir bilim dal\u0131 olarak kabul edilmiyor olu\u015funa de\u011finecek olursam; ba\u015flang\u0131c\u0131 fizik olup, bunu fizyolojiye ba\u011flayan, Nobel \u00f6d\u00fcl\u00fc alm\u0131\u015f bilim insanlar\u0131n\u0131n ment\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc yapm\u0131\u015f oldu\u011fu gen\u00e7 bir bilim ki\u015fisi Dr. Erol Ba\u015far T\u00fcrkiye\u2019ye geldi\u011fi zaman psikoloji laf\u0131n\u0131 duymak dahi istemiyordu. \u00c7\u00fcnk\u00fc bahsetmi\u015f oldu\u011fum az \u00f6nceki dallar, fizik gibi, psikolojinin bir bilim oldu\u011funu o d\u00f6nemlerde kabul etmiyordu. Bu konuyla ilgili \u015f\u00f6yle bir hik\u00e2yem var: Yeterlik s\u0131nav\u0131mdaki j\u00fcriye psikoloji b\u00f6l\u00fcm\u00fcnden hocalar da davet edilmi\u015fti. J\u00fcrideki hocalardan biri de Prof. Do\u011fan C\u00fccelo\u011flu idi. Kendisi o d\u00f6nemlerde yapm\u0131\u015f oldu\u011fum ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 da d\u00fc\u015f\u00fcnerek bana, \u201cSiz burada kediler \u00fczerinden birtak\u0131m bulgular elde ediyorsunuz, peki bunlar\u0131n insan i\u00e7in ge\u00e7erli\u011fi nedir, bu bulgular\u0131 insana da genelleyebilir miyiz?\u201d \u015feklinde bir soru y\u00f6neltmi\u015fti. Neticede kendisi de s\u0131nav sonucunda oy sahibi olaca\u011f\u0131 i\u00e7in, verece\u011fim cevap onun da istedi\u011fi t\u00fcrden olmal\u0131yd\u0131. Ben \u201cBu bir \u00f6l\u00e7\u00fcde genellenebilir, bir \u00f6l\u00e7\u00fcde genellenemez&#8230;\u201d derken, Prof. Dr. Erol Ba\u015far elini kald\u0131r\u0131p \u201cHay\u0131r! B\u00f6yle bir \u015fey yok. Genellenemez! Burada bahsedilenler ayr\u0131, psikoloji ayr\u0131.\u201d minvalinde \u00e7ok sert bir s\u00f6ylemde bulunmu\u015ftu. Bu konu\u015fmalar s\u0131ras\u0131nda ben de i\u00e7imden \u201cEyvah!\u201d diyordum, \u201cBu durum benim yeterlik s\u0131nav sonucumu k\u00f6t\u00fc etkileyecek.\u201d Ama neyse ki t\u00fcm bunlara ra\u011fmen k\u00f6t\u00fc bir sonu\u00e7la kar\u015f\u0131la\u015fmad\u0131m.<\/p>\n\n\n\n<p>Daha sonra ben de Psikoloji B\u00f6l\u00fcm\u00fc\u2019nde bir laboratuvar kurdum, bili\u015fi \u00e7al\u0131\u015fmaya ba\u015flad\u0131m. \u00c7o\u011fu asistanlar\u0131m olan gen\u00e7lerle, uzun y\u0131llar boyunca bir\u00e7ok ara\u015ft\u0131rma yapt\u0131k, yay\u0131nlar yapt\u0131k, bildiriler sunduk, kitaplar yazd\u0131k. Bu yakla\u015f\u0131mdan ve kaydetti\u011fimiz ilerlemelerden \u201cPsikoloji bilim de\u011fildir.\u201d diye d\u00fc\u015f\u00fcnenlerin \u00e7ok da ho\u015fland\u0131klar\u0131n\u0131 s\u00f6yleyemeyece\u011fim.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Ben laboratuvar\u0131 Hacettepe\u2019de uzun y\u0131llard\u0131r depo olarak d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclen, yerin alt\u0131nda olan bir yerde kurmu\u015ftum, asistanlar\u0131m da ayn\u0131 katta oturuyorlard\u0131. Psikoloji B\u00f6l\u00fcm\u00fc\u2019n\u00fcn b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131 ise \u00fcst kattayd\u0131. Di\u011ferleri hi\u00e7 bilmezlerdi, ben a\u015fa\u011f\u0131da ne yap\u0131yorum, ne ile ilgileniyorum. Asl\u0131nda bir nevi g\u00f6rmek, bilmek istemezlerdi. \u0130\u015fte bu da i\u015fin bir ba\u015fka y\u00f6n\u00fc. Bizim \u00fclkemizde maalesef bir \u015feyler yapmaya \u00e7al\u0131\u015fan, \u00f6zellikle de yeni bir \u015feyler yapmaya \u00e7al\u0131\u015fan ki\u015filer oldu\u011funda, \u201cBu ki\u015fi ne kadar g\u00fczel i\u015fler yap\u0131yor, yap\u0131lan i\u015fi destekleyelim daha ileri gitmesini sa\u011flayal\u0131m. \u00dcr\u00fcn sonu\u00e7 olarak \u00fcniversitemize, \u00fclkemize ait.\u201d \u015feklinde d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclm\u00fcyor. Bizim k\u00fclt\u00fcr\u00fcm\u00fczde ilk olarak farkl\u0131 olan\u0131n farkl\u0131l\u0131\u011f\u0131 elinden al\u0131nmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131l\u0131yor, eldeki \u00fcr\u00fcn var olanla uyumlu olsun isteniyor. E\u011fer bahsetti\u011fim bu benze\u015fme sa\u011flanamazsa da ikinci ad\u0131m olarak g\u00f6rmezden geliniyor. Bu \u00fclke bizim \u00fclkemiz, \u00fclkemizi en de\u011ferli yere koymak, onu en g\u00fczel seviyelere getirmek i\u00e7in u\u011fra\u015f verirken tepkilerin bu anlatt\u0131klar\u0131m gibi olmas\u0131 \u00e7ok \u00fcz\u00fcc\u00fc. O y\u00fczden siz gen\u00e7ler olarak yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131z i\u015flerde d\u0131\u015far\u0131dan \u00f6d\u00fcl beklemeyin, g\u00fcd\u00fclerinizin kayna\u011f\u0131 hi\u00e7bir zaman d\u0131\u015far\u0131da olmas\u0131n, ba\u015fkalar\u0131ndan gelmesin. G\u00fcd\u00fclerinizin kayna\u011f\u0131 i\u00e7sel olsun. Her zaman \u00f6ncelikle kendinizi tatmin etmelisiniz, ne yap\u0131yorsan\u0131z kendinizi ge\u00e7mek i\u00e7in yap\u0131n. Bu yolda kimin ne dedi\u011fi sizi \u00fczmesin, sizi durduramas\u0131n, yolunuza engel \u00e7\u0131karamas\u0131n. Bu \u00e7ok \u00f6nemli bir anlay\u0131\u015f, daima bunu bilerek bunun bilincinde olarak hareket etmeniz laz\u0131m.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Beynin elektrofizyojik bile\u015fenleri konusunu ele alan psikofizyoloji bilimi ile bili\u015fin beyin at\u0131fl\u0131 olarak \u00f6l\u00e7\u00fclmesinde kullan\u0131lan n\u00f6ropsikolojik testleri \u00fclkemizde ilk defa bir araya getiren ki\u015filerdensiniz. N\u00f6ropsikoloji alan\u0131na say\u0131s\u0131z yenilik kazand\u0131rm\u0131\u015f biri olarak sizce bu bilin\u00e7 \u00fclkemizde \u015fu an ne kadar yayg\u0131n ve yayg\u0131nla\u015ft\u0131rmak i\u00e7in daha fazla neler yap\u0131labilir? Ve asl\u0131nda merak etti\u011fimiz di\u011fer bir nokta, sizi bir\u00e7ok bilinmeyen alan\u0131 ile gizemli d\u00fcnya h\u00e2line gelen N\u00f6ropsikoloji \u00e7al\u0131\u015fmaya iten as\u0131l g\u00fcd\u00fc neydi?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Benim biyofizik bilgi temelim zaten vard\u0131 ama sekiz sene psikoloji ile alakal\u0131 hi\u00e7bir konunun g\u00fcndeme getirilmedi\u011fi bir ortamda olmu\u015ftum. Psikoloji b\u00f6l\u00fcm\u00fcne d\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fcmde de pek \u00e7ok \u015feyi unutmu\u015ftum. Beyin, daha \u00f6nce de bahsetti\u011fim gibi, benim ilgimi zaten \u00e7ekiyordu. Biz de laboratuvarlar kurarak beyin \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015fmaya ba\u015flad\u0131k. Beyin \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken benim merak etti\u011fim konular\u0131n ba\u015f\u0131nda \u015fu geliyordu: Bir fizyolo\u011fun dikkat ya da bellek kelimeleriyle anlatmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 \u015fey ile bir psikolo\u011fun bu kelimeleri kullan\u0131rken anlatmak istedi\u011fi ayn\u0131 \u015fey mi? \u0130lgimi \u00e7eken, merak etti\u011fim bu konuyu \u00e7al\u0131\u015fmak i\u00e7in ne yapmam gerekti\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcm. Beyin \u00fczerinde zaten \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor ve kay\u0131tlar al\u0131yordum. Di\u011fer taraf\u0131, psikoloji taraf\u0131n\u0131 da uygun \u015fekilde kaydetmem gerekiyordu. Evet, o zamanlarda da dikkat, bellek gibi bili\u015fsel s\u00fcre\u00e7leri \u00f6l\u00e7en psikometrik ara\u00e7lar vard\u0131. Ancak benim istedi\u011fim, psikolojik temelli s\u00fcre\u00e7leri beyin at\u0131fl\u0131 olarak \u00f6l\u00e7mekti. Bu \u00f6l\u00e7\u00fcm\u00fc sa\u011flayan \u015feyler de n\u00f6ropsikolojik testlerdi. Ben bu testlerin, hastanelerin n\u00f6roloji b\u00f6l\u00fcmlerinde zaten kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 san\u0131yordum fakat durum benim d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcm gibi de\u011filmi\u015f. Bu durumu da fark edince, yap\u0131lmas\u0131 gerekenin olduk\u00e7a zor olaca\u011f\u0131n\u0131 anlad\u0131m. Testler bulsam dahi bunlar\u0131n standardizasyonu yoktu ve merak etti\u011fim konular\u0131 incelemek i\u00e7in standardizasyonu benim yapmam gerekiyordu. Bir T\u00dcB\u0130TAK projemiz desteklendi\u011finde, s\u00fcrecin ba\u015f\u0131nda bunu yapmaya karar verdim. \u00c7\u00fcnk\u00fc laboratuvar i\u00e7in \u0131smarlad\u0131\u011f\u0131m\u0131z aletlerin geli\u015fi, enstelasyonu ve testleri bir y\u0131l alacakt\u0131. Bu da bo\u015f bir y\u0131l demekti. Aletler gelip tam i\u015flemeye ba\u015flay\u0131ncaya kadarki s\u00fcre i\u00e7inde n\u00f6ropsikolojik testlerin standardizasyonunu yapmaya karar verdim. B\u0130LNOT Bataryas\u0131 i\u015fte b\u00f6yle bir yakla\u015f\u0131m\u0131n, bir olaylar dizisinin sonucudur. Buradaki \u00e7al\u0131\u015fma h\u0131z\u0131m\u0131z\u0131 da vurgulamak isterim, ben kendime bu i\u015f i\u00e7in bir y\u0131l s\u00fcre vermi\u015ftim ve ger\u00e7ekten de Ocak ay\u0131 gibi ba\u015flad\u0131\u011f\u0131m\u0131z i\u015fimizi Kas\u0131m ay\u0131nda bitirmi\u015ftik. Sekiz tane test ve her bir teste uygun olarak se\u00e7ilmi\u015f \u00f6rneklemler \u00fczerinde toplamda 2000 k\u00fcsur uygulamay\u0131 m\u00fcthi\u015f bir h\u0131zla tamamlam\u0131\u015ft\u0131k. \u0130\u015fte b\u00fct\u00fcn bu \u00e7al\u0131\u015fmalar daha sonra makalelere d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc, bu makaleler de daha sonra bir kitapta topland\u0131. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde bu testler uygulama alanlar\u0131nda kullan\u0131l\u0131yor. Ara\u015ft\u0131rmalarda ise \u00f6l\u00e7me arac\u0131 olarak kullan\u0131l\u0131yor. Ara\u015ft\u0131rma-geli\u015ftirme \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z yeni testler de var. Nitekim \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc bask\u0131s\u0131 yap\u0131lan yeti\u015fkin B\u0130LNOT kitab\u0131na, bu yeni testler de eklendi.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Sizce N\u00f6ropsikoloji nereye gidiyor? Size g\u00f6re \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki y\u0131llarda n\u00f6ropsikolojinin kullan\u0131m alanlar\u0131 neler olacak?&nbsp;<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>N\u00f6ropsikoloji dedi\u011fimiz zaman \u00d6get \u00d6ktem Tan\u00f6r\u2019\u00fcn ad\u0131n\u0131 anmam\u0131z gerekiyor \u00e7\u00fcnk\u00fc kendisi bir psikolog olarak, tan\u0131lama yaparken n\u00f6ropsikolojiyi de kullanm\u0131\u015f olan ilk uzmand\u0131r. N\u00f6ropsikolojik testlerin standardizasyonunu yapmaya karar verdi\u011fim zaman kendisiyle ileti\u015fime ge\u00e7tim. Kendisini ziyaret etti\u011fimde bize \u00e7ok yard\u0131mc\u0131 oldu. E\u011fitimlerin verilmesinden, bunlarda nelere dikkat edilmesi gerekti\u011fine kadar bir\u00e7ok konuda bize destek oldu. B\u0130LNOT projesiyle ilgilenmeye ba\u015flad\u0131\u011f\u0131m\u0131zda kendisiyle ayr\u0131ld\u0131k \u00e7\u00fcnk\u00fc ama\u00e7lar\u0131m\u0131z farkl\u0131yd\u0131. Kendisinin amac\u0131, i\u015fin ara\u015ft\u0131rma k\u0131sm\u0131ndan ziyade n\u00f6ropsikolojik testleri klinik ortamda kullanmakt\u0131. Ben ise i\u015fin o k\u0131sm\u0131na y\u00f6nelmemi\u015ftim: beni g\u00fcd\u00fcleyen merakt\u0131 ve ara\u015ft\u0131rma yapmakt\u0131.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>\u00d6n\u00fcm\u00fczdeki y\u0131llarda n\u00f6ropsikolojinin kullan\u0131m alanlar\u0131n\u0131n neler olaca\u011f\u0131 konusuna da de\u011finecek olursam&#8230; Psikometrik ara\u00e7larda oldu\u011fu gibi, n\u00f6ropsikolojik testlerin say\u0131s\u0131n\u0131n da bizim yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z anlamda \u00e7o\u011falt\u0131lmas\u0131 gerekiyor: Yani ya \u00f6zg\u00fcn test haz\u0131rlamal\u0131y\u0131z ya da tam standardizasyon yapmal\u0131y\u0131z. Ama bu s\u00fcre\u00e7 \u00e7o\u011funlukla yanl\u0131\u015f gidiyor, terimler yanl\u0131\u015f kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in ortaya da yanl\u0131\u015f i\u015fler ve bilgiler \u00e7\u0131k\u0131yor. \u00d6rnek: \u201cAdaptation\u201d terimi, standardizasyonunun ikinci a\u015famas\u0131d\u0131r ve maddelerin, testin yeni kullan\u0131laca\u011f\u0131 k\u00fclt\u00fcre uygun h\u00e2le getirilmesini kapsar. Fakat nas\u0131l olmu\u015fsa adaptasyon, tam standardizasyon olarak anla\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. H\u00e2lbuki adaptasyon, \u00e7ok a\u015famal\u0131 standardizasyon s\u00fcrecinin basamaklar\u0131ndan sadece birisidir. Sonu\u00e7ta yap\u0131lmas\u0131 gereken, az \u00f6nce de belirtti\u011fim gibi, \u00fclkemize \u00f6zg\u00fc olan ya da standardizasyonu yap\u0131lm\u0131\u015f olan psikometrik ve n\u00f6ropsikolojik testlerin say\u0131s\u0131n\u0131 \u00e7o\u011faltmakt\u0131r. Psikolo\u011fun, insan gibi karma\u015f\u0131k bir canl\u0131y\u0131 anlamada kullanaca\u011f\u0131 ba\u015fl\u0131ca ara\u00e7 psikometrik ve n\u00f6ropsikolojik testlerdir.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n\u0131z\u0131n her birini onun konusunun gerektirdi\u011fi bilim alanlar\u0131ndan uzmanlarla y\u00fcr\u00fctmeyi ilke olarak kabul etmi\u015f bir insan olarak, \u00fclkemizde \u015fu an uzmanl\u0131k alan\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fan yine ayn\u0131 \u015fekilde bir\u00e7ok alanda uzmanl\u0131k almadan \u00e7al\u0131\u015fan insanlar i\u00e7in neler d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorsunuz? Sizce bu durumun alt\u0131nda yatan temel sebepler neler olabilir?&nbsp;<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>B\u00fct\u00fcn bunlar, herhangi bir temele dayanmadan yap\u0131labilecek i\u015fler de\u011filler. Bununla alakal\u0131 olarak da size bir anekdot anlatay\u0131m. Y\u0131llar \u00f6nce Hacettepe\u2019de yemek yerken yan\u0131ma bir fizik m\u00fchendisi oturmu\u015ftu. Kendisiyle sohbet ederken benim psikolog oldu\u011fumu \u00f6\u011frenince \u201cBiz de psikoloji \u00fczerine \u00e7al\u0131\u015f\u0131yoruz.\u201d demi\u015fti. \u201cNe yap\u0131yorsunuz?\u201d diye kar\u015f\u0131l\u0131k verdi\u011fimde \u201cBiz bellek i\u00e7in yapay sinir a\u011f\u0131 olu\u015fturuyoruz.\u201d demi\u015fti. Yapay sinir a\u011f\u0131 taraf\u0131 olduk\u00e7a g\u00fczeldi fakat bellek taraf\u0131 ile ne demek istemi\u015fti bunu merak etmi\u015ftim. \u201cBellek nedir? Bellek dedi\u011finiz zaman neyi kast ediyorsunuz?\u201d diye sordu\u011fumda ise \u201cNeyi kast edece\u011fim, bir \u015fey \u00f6\u011freniyorsun akl\u0131nda kal\u0131yor i\u015fte.\u201d diyerek kar\u015f\u0131l\u0131k vermi\u015fti.<\/p>\n\n\n\n<p>Ba\u015fka bir \u00f6rnek: T\u0131p fak\u00fcltesindeki uzmanlar ve \u00f6zelde psikiyatrlar, psikolojinin \u00f6neminin fark\u0131ndayd\u0131. Fakat psikolojiyi bilmek, \u00f6\u011frenmek i\u00e7in bir \u015feylerin okunmas\u0131, yap\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fini pek d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fcyorlard\u0131. \u015eu an bile herkes psikolojiyi biliyor, herkesin bir bilgisi var, insan ili\u015fkilerinde, \u00e7ocuk geli\u015fiminin nas\u0131l olaca\u011f\u0131 konusunda ve daha bir\u00e7ok farkl\u0131 alanda insanlar bu bilgiyi kullan\u0131yor fakat kullan\u0131lan bu bilgi bilimsel temelli bir bilgi de\u011fil. \u0130\u015fin ger\u00e7e\u011fi, bir ki\u015fi \u00e7\u0131karak \u201cBen sosyal psikolo\u011fum.\u201d Dese, bu yasalar kar\u015f\u0131s\u0131nda bir su\u00e7 da de\u011fil, \u00e7\u00fcnk\u00fc yasalarda bununla alakal\u0131 herhangi bir tan\u0131m yer alm\u0131yor. B\u00fct\u00fcn bu serbestlikler sebebiyle herkes psikolojiyle ilgili her istedi\u011fini yapabilir ve konu\u015fabilir h\u00e2le geldi. \u0130nsanlar terapi yap\u0131yorlar, insan sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 ile ilgili i\u015fler yap\u0131yorlar. Bilimsel temele dayanmayan olur olmad\u0131k ara\u00e7lar kullanarak \u00e7e\u015fitli kurumlar\u0131n personel politikalar\u0131n\u0131 y\u00f6nlendiriyorlar. \u0130\u015flerin bu \u015fekilde y\u00fcr\u00fct\u00fclmesi do\u011fru de\u011fil, hayatta her insan kendi bildi\u011fi \u015feyi yapmal\u0131. Elbette herkes her konuda fikir y\u00fcr\u00fctebilir, ben y\u00fcr\u00fctebilirim bir ba\u015fkas\u0131 y\u00fcr\u00fctebilir; fakat bunu eyleme d\u00f6kerken yani kamuda, toplumda birtak\u0131m i\u015fler yaparken psikolojinin bilimsel bilgi ve tekniklerini kullanmamak birtak\u0131m zararl\u0131 sonu\u00e7lara yol a\u00e7ar.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u0131bb\u0131n ba\u015fl\u0131ca etik prensibi nedir? \u201c\u00d6nce zarar verme!\u201d Ben avukatl\u0131k ya da doktorluk yapabiliyor muyum? Psikolo\u011fun kar\u015f\u0131s\u0131nda doktorlar, psikolojik dan\u0131\u015fma ve rehberlik uzmanlar\u0131 var. Bu gruba bir de ya\u015fam ko\u00e7lar\u0131 eklendi. Bahsettiklerim hep ayn\u0131 pastay\u0131 payla\u015fan ki\u015filer. Psikologlar\u0131n b\u00fct\u00fcn bu farkl\u0131 uzmanl\u0131k alanlar\u0131yla ba\u015fa \u00e7\u0131kabilmesi i\u00e7in \u00e7ok iyi, \u00e7ok donan\u0131ml\u0131 yeti\u015fmesi gerekiyor.<\/p>\n\n\n\n<p>Sorunuzda bir\u00e7ok farkl\u0131 alanda \u00e7al\u0131\u015fma yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131 belirtmi\u015ftiniz. Ben bu farkl\u0131 alan \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n \u015fart oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Bilimler ve bilgi birikimleri \u00f6yle bir noktaya geldi ki geli\u015fmek ve ilerlemek i\u00e7in herkesin kendi b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde kalarak bir \u015feyler ortaya koymas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil. Bu sebeple bizim psikolog olarak ilgili di\u011fer bilim dallar\u0131yla ili\u015fki i\u00e7inde bulunmam\u0131z gerekiyor. Yani \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131m\u0131z\u0131 multidisipliner yakla\u015f\u0131m alt\u0131nda yapmam\u0131z gerekiyor. Bu \u015fekilde \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n da kurallar\u0131 var elbette. Multidisipliner \u00e7al\u0131\u015fmak i\u00e7in alanlar ve konular hakk\u0131nda, o alanlar\u0131n uzmanlar\u0131yla ili\u015fki kurabilecek, ayn\u0131 dili konu\u015fabilecek kadar bilgi sahibi olmam\u0131z gerekiyor. Yani hem kendi i\u015finizi bileceksiniz hem de ili\u015fki i\u00e7erisinde oldu\u011funuz alanlar hakk\u0131nda, o alanlar\u0131n uzmanlar\u0131yla konu\u015fabilecek kadar bilgi sahibi olacaks\u0131n\u0131z. Bunun i\u00e7in \u00e7ok \u00e7al\u0131\u015facaks\u0131n\u0131z, di\u011fer alanlardaki insanlarla ili\u015fki i\u00e7erisinde olacaks\u0131n\u0131z ve bu kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 ili\u015fki s\u00fcrerken g\u00fcn\u00fcn sonunda herkes kendi i\u015fini yap\u0131yor olacak. \u00d6rne\u011fin, kimse sinyal analizi hakk\u0131nda bilgim var, yay\u0131nlar\u0131m var diye m\u00fchendislik ya da \u015fizofreni hakk\u0131nda bilgim var diye psikiyatristlik yapmayacak. Herkes di\u011ferleriyle dinamik ve etik bir ili\u015fki i\u00e7erisinde olacak fakat bununla beraber aslen kendi i\u015fini yapmas\u0131 gerekti\u011fini de unutmayacak. Bu \u00e7al\u0131\u015fma \u015feklini de herkesle yapman\u0131z pek m\u00fcmk\u00fcn olmuyor \u00e7\u00fcnk\u00fc bir\u00e7ok insan \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken, her alanda var olmaya \u00e7al\u0131\u015farak, var olan s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 koruyam\u0131yor. Bu da yap\u0131lan i\u015flerde kaosa ve gerginliklere sebep oluyor. Multidisipliner \u00e7al\u0131\u015fabilece\u011finiz insan say\u0131s\u0131 \u00e7ok az. Yay\u0131n baz\u0131nda bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda (konu\u015fma baz\u0131nda de\u011fil zira, ba\u015fta da belirtti\u011fim gibi konu\u015fman\u0131n ve hatta bildiri sunman\u0131n fazlaca bir anlam\u0131 yok), farkl\u0131 alanlardan uzmanlarla en fazla say\u0131da \u00e7al\u0131\u015fma yapm\u0131\u015f olan psikolo\u011fun kendim oldu\u011funu zannediyorum.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Biraz \u00f6nce de de\u011findi\u011fimiz gibi, sadece anlatmaktan ve \u00f6\u011fretmekten ziyade bizzat yapmay\u0131 ve geli\u015ftirmeyi hedefleyen multidisipliner bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131yla \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorsunuz. Bu gerek ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n\u0131zda gerekse \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131n\u0131z yay\u0131nlar\u0131n\u0131zda belli olan bir ger\u00e7ek. Peki bu kadar titiz bir \u015fekilde elde etti\u011finiz istatistik analizlerinde hi\u00e7 \u00f6ng\u00f6remedi\u011finiz sonu\u00e7lar oldu mu?&nbsp;<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Zaman i\u00e7erisinde art\u0131k ne bekleyece\u011finizi bildi\u011finiz i\u00e7in \u00f6ng\u00f6remedi\u011finiz \u00f6rneklerin say\u0131s\u0131 da giderek azal\u0131yor. Ama size bu konuyla ilgili bir an\u0131m\u0131 anlatay\u0131m. B\u0130LNOT Projesi puanlar\u0131 i\u00e7in norm tablolar\u0131n\u0131 haz\u0131rl\u0131yoruz. Alan yaz\u0131n\u0131nda norm de\u011ferleri genelde ya\u015fa g\u00f6re verilmekte. Bizimse \u00fc\u00e7 demografik de\u011fi\u015fkenimiz var: ya\u015f, e\u011fitim ve cinsiyet. Y\u00fcz\u00fc a\u015fk\u0131n B\u0130LNOT puan\u0131nda e\u011fitimin en g\u00fc\u00e7l\u00fc de\u011fi\u015fken oldu\u011funu bulduk. Ya\u015f ise e\u011fitimden sonra geliyordu. Cinsiyet etkisinin \u00e7ok d\u00fc\u015f\u00fck oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcnce, norm de\u011ferlerini, t\u00fcm verileri cinsiyet \u00fczerinde birle\u015ftirerek hesaplamaya karar verdik. Bir yandan da buldu\u011fumuz sonu\u00e7lar\u0131n grafiklerini \u00e7izdiriyoruz. \u0130ncelemekte oldu\u011fumuz puanlarda ya\u015f ve e\u011fitim etkileri genellikle bizim \u00f6ng\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz gibi \u00e7\u0131kmakta; ancak \u00c7izgi Y\u00f6n\u00fcn\u00fc Belirleme Testine geldi\u011fimizde i\u015fler de\u011fi\u015fti. Ya\u015flar boyunca e\u011friler bir y\u00fckseliyor bir d\u00fc\u015f\u00fcyordu. G\u00f6rsel bu \u015fekilde olunca, acaba h\u00fccrelerden birinde hata m\u0131 var diye d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fck. B\u00f6yle bir durumu \u00f6nceden Wechsler Bellek Testinde ya\u015fam\u0131\u015ft\u0131k. E\u011frilerin 35-40 ya\u015ftan sonra giderek d\u00fc\u015fmesini beklerken daha da artt\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fck. Bu durumu \u00e7\u00f6zmek i\u00e7in de hemen o h\u00fccreye bakm\u0131\u015ft\u0131k, burada kimler var acaba diye. Bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fck ki h\u00fccredeki ki\u015filerin hepsi askeri tarih uzmanlar\u0131. Tarih bilimiyle ilgilenen insanlar belleklerini yo\u011fun \u015fekilde kullan\u0131yorlar ve onu s\u00fcrekli olarak geli\u015ftiriyorlar. Bu sebeple puanlar\u0131n\u0131n d\u00fc\u015f\u00fck \u00e7\u0131kmas\u0131 zaten beklenemezdi. \u00c7izgi y\u00f6n\u00fc testinde de b\u00f6yle bir durumun olabilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fc\u015ft\u00fck ama durum b\u00f6yle de\u011fildi. Biz de durumu a\u00e7\u0131kl\u0131\u011fa kavu\u015fturabilmek ad\u0131na, eldeki verileri bir de cinsiyete g\u00f6re incelemeye karar verdik. G\u00f6rd\u00fck ki bu artma ve azalmalar cinsiyet farkl\u0131l\u0131\u011f\u0131ndan kaynaklan\u0131yor. Grafikte erke\u011fin puanlar\u0131, bekledi\u011fimiz gibi, ya\u015f ilerledik\u00e7e d\u00fc\u015f\u00fcyordu. Kad\u0131n\u0131nki ise \u00f6nce erke\u011finkinden daha d\u00fc\u015f\u00fck seyrediyor, ancak daha sonra puanlar artmaya ba\u015fl\u0131yordu. Biz de bu k\u0131r\u0131lmalar\u0131n hangi zamanlara denk geldi\u011fine bakt\u0131k ve bunlar\u0131n 45-54 ya\u015f aral\u0131\u011f\u0131nda oldu\u011funu g\u00f6rd\u00fck. Bu zaman dilimi kad\u0131ndaki menopoz d\u00f6nemine denk geliyor. \u00d6strojen hormonu g\u00f6rsel mek\u00e2nsal belle\u011fi olumlu olarak etkileyen bir hormon de\u011fil. Menopoz d\u00f6neminde kad\u0131nda \u00f6strojen hormonu azal\u0131yor bu sebeple de v\u00fccutta erkeklik hormonu g\u00f6rece daha fazla oluyor. Bu sebeple de kad\u0131nlar\u0131n g\u00f6rsel mek\u00e2nsal belle\u011fi g\u00fc\u00e7leniyor, yani puanlar y\u00fckseliyor. Ama ya\u015f daha da ilerledi\u011finde, puanlar d\u00fc\u015fmeye ba\u015fl\u0131yor. Elde etti\u011fimiz bu veri dolay\u0131s\u0131yla da Murat Kurt ve Belma Bek\u00e7i ile hormon replasman tedavisinin etkisini inceledik. O \u00e7al\u0131\u015fma, bir SCI dergisinde yay\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Gelelim b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131n\u0131z miraslardan bir di\u011ferine\u2026 <\/strong><strong>2014 y\u0131l\u0131ndan bu yana s\u00fcrd\u00fcr\u00fclen \u00e7al\u0131\u015fmalar sonucunda 1700\u2019i a\u015fk\u0131n terimiyle psikoloji bilimine ev sahipli\u011fi yapan <\/strong><strong>Karaka\u015f Psikoloji S\u00f6zl\u00fc\u011f\u00fc\u2026 Bu m\u00fckemmel sonucun s\u00fcrecinden bize bahsedebilir misiniz? Bu ta\u015f\u0131n alt\u0131na elinizi koydu\u011funuz ilk anki ilham\u0131n\u0131z neydi?&nbsp;<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>1981\u2019de Atat\u00fcrk\u2019\u00fcn 100. y\u0131l\u0131 ad\u0131na Hacettepe \u00dcniversitesi\u2019nin \u00e7e\u015fitli birimlerinde de etkinlikler d\u00fczenlenip, toplant\u0131lar yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Ben o zaman doktoras\u0131 olan bir \u00f6\u011fretim g\u00f6revlisiydim. Psikoloji B\u00f6l\u00fcm\u00fc\u2019n\u00fcn bu \u00f6nemli y\u0131la katk\u0131s\u0131n\u0131n bir psikolojiye giri\u015f kitab\u0131 \u00e7evirmek olabilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fc\u015ft\u00fcm; \u00e7\u00fcnk\u00fc o tarihlerde T\u00fcrk\u00e7e\u2019ye \u00e7evrilmi\u015f olan psikoloji kitab\u0131 say\u0131s\u0131 yok denecek kadar azd\u0131. \u201cHangi kitab\u0131 \u00e7evirelim?\u201d dedi\u011fimizde de b\u00f6l\u00fcm \u00fcyeleri \u00e7e\u015fitli fikirler ortaya att\u0131. \u00d6nerilen ve konu\u015fulan kitaplar\u0131n bir\u00e7o\u011fu \u00e7evrilmesi olduk\u00e7a uzun zaman alacak, kapsaml\u0131 eserlerdi. Se\u00e7ilecek olan kitapta ger\u00e7ek\u00e7i olmak gerekirdi. Burada \u015fu noktaya da de\u011finmek isterim ki: Benim hayattaki en \u00f6nemli mottolar\u0131mdan biri \u015fu olmu\u015ftur: \u201cM\u00fckemmel iyinin d\u00fc\u015fman\u0131d\u0131r.\u201d Ben kendi ki\u015fisel ko\u015fullar\u0131m ve \u00e7evrenin ko\u015fullar\u0131 alt\u0131nda elimden gelenin en iyisini yapmaya gayret ederim. Hi\u00e7bir zaman m\u00fckemmeli aramam. Bu ilke do\u011frultusunda yapt\u0131\u011f\u0131m \u0131srarlar sonucu, \u00e7evrilecek kitap olarak C.T. Morgan\u2019\u0131nki se\u00e7ildi. Kitab\u0131n b\u00f6l\u00fcmlerini kendi aram\u0131zda payla\u015ft\u0131k, \u00e7evirileri yaparken terimler konusunda ortak bir dil olu\u015fturmaya da ehemmiyet verdik \u00e7\u00fcnk\u00fc yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u00e7evirilerde herkes terimleri ayn\u0131 \u015fekilde kullanmal\u0131yd\u0131. Terim tutarl\u0131\u011f\u0131 sa\u011flamak i\u00e7in aylarca s\u00fcren toplant\u0131lar yapt\u0131k, terimleri tart\u0131\u015f\u0131p T\u00fcrk\u00e7e kar\u015f\u0131l\u0131klar\u0131 konusunda ortak bir karara vard\u0131k. B\u00fct\u00fcn bu haz\u0131rl\u0131klar sonras\u0131nda da \u00e7eviri i\u015fine ba\u015flad\u0131k. O s\u0131ralarda bilgisayarlar hayat\u0131m\u0131zda de\u011fildi. Bu \u00e7al\u0131\u015fmay\u0131 samanl\u0131 ka\u011f\u0131da bas\u0131lm\u0131\u015f olarak Bo\u011fazi\u00e7i\u2019nde yap\u0131lan bir psikoloji kongresine g\u00f6t\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcm. \u0130\u015fte ilk terim \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 b\u00f6yle ba\u015flad\u0131. Bundan sonra da, bas\u0131lan b\u00fct\u00fcn kitaplar\u0131m\u0131n arkas\u0131na, kitapta kulland\u0131\u011f\u0131m terimlerin kar\u015f\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131 g\u00f6steren bir b\u00f6l\u00fcm koydum.<\/p>\n\n\n\n<p>Uluslararas\u0131 K\u0131br\u0131s \u00dcniversitesi\u2019nde g\u00f6rev yaparken psikoloji terimlerinin T\u00fcrk\u00e7e kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n bilinmemesinin yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 s\u0131k\u0131nt\u0131lar\u0131 yakinen g\u00f6rd\u00fcm. \u00d6\u011frenciler, \u201cE\u011fitim dili \u0130ngilizce oldu\u011fu i\u00e7in biz terimlerin \u0130ngilizcesini biliyoruz. Bilgilerimizle alana \u00e7\u0131k\u0131p insanlarla bir \u015feyler payla\u015f\u0131yoruz fakat kimse bizi anlayam\u0131yor, bununla beraber biz de bizimle payla\u015f\u0131lan bilgileri anlayam\u0131yoruz.\u201d demi\u015flerdi. Ben de bu tablo kar\u015f\u0131s\u0131nda bir \u015feylerin yap\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fc\u015ft\u00fcm \u00e7\u00fcnk\u00fc ayn\u0131 durum ba\u015fka \u00fcniversitelerde de ya\u015fan\u0131yordu. Prof. Dr. Sirel Karaka\u015f Psikoloji S\u00f6zl\u00fc\u011f\u00fc haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131na, i\u015fte bu soruna \u00e7\u00f6z\u00fcm getirebilmek ad\u0131na ba\u015fland\u0131. Her giri\u015fim ve etkinlikte hedef kitlenin do\u011fru bir \u015fekilde tan\u0131mlanmas\u0131 \u00e7ok \u00f6nemli. S\u00f6zl\u00fck etkinli\u011finin hedef kitlesi psikoloji b\u00f6l\u00fcmlerinin \u00f6\u011frencileridir.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>S\u00fcre\u00e7 nas\u0131l i\u015fledi? \u0130lk olarak hedef kitlem gibi topluluklar i\u00e7in haz\u0131rlanan \u0130ngilizce s\u00f6zl\u00fcklerin kapsam\u0131n\u0131 inceledim. Peki ilk ad\u0131m ne olacakt\u0131? Bu ilk ad\u0131m A harfiyle ba\u015flayan terimlerle ba\u015flamak olamazd\u0131. B\u00f6yle bir yakla\u015f\u0131m, hevesi azalt\u0131r hatta yok edebilirdi. Bir s\u00fcre sonra \u201cHala B\u2019deyim. Bir t\u00fcrl\u00fc C\u2019ye ge\u00e7emiyorum.\u201d filan demeye ba\u015flard\u0131n\u0131z. Ben de, psikolojinin t\u00fcm alt dallar\u0131nda kullan\u0131lan genel terimlerle (tabii ki bunlar\u0131n zorunlu olarak gerektirdi\u011fi di\u011fer terimlerle) ba\u015flamaya karar verdim. Sonra da kendi uzmanl\u0131k alan\u0131m\u0131n yani n\u00f6ropsikoloji ve n\u00f6robilim terimlerine ge\u00e7tim. Peki \u015fu an neredeyim? S\u00f6zl\u00fc\u011fe genel terimlerin yan\u0131nda n\u00f6ropsikoloji ve istatistik terimleri eklendi. N\u00f6robilim terimlerinin sisteme girilme s\u00fcreci devam ediyor. Sosyal psikoloji terimleri haz\u0131rland\u0131. \u015eimdi bu terimler bir\u00e7ok y\u00f6nden incelenecek, di\u011fer terimlerle ili\u015fkilendirilecek, gereken d\u00fczeltme ve d\u00fczenlemeler yap\u0131lacak. Bu s\u00fcre\u00e7ler tamamland\u0131\u011f\u0131nda, sosyal psikoloji terimleri de s\u00f6zl\u00fc\u011fe girilmeye ba\u015flanacak. \u015eu anda bir taraftan da psikoloji terimlerini haz\u0131rlanmakta. Ancak bu s\u00f6zl\u00fck i\u015fi \u00e7ok \u00e7etin ve korkun\u00e7 zaman al\u0131yor. Ama oluyor ve sonu\u00e7ta ortaya yararl\u0131 ve g\u00fczel bir \u00e7al\u0131\u015fma \u00e7\u0131k\u0131yor.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>S\u00f6zl\u00fc\u011f\u00fcn bir internet sitesine sahip olma hik\u00e2yesine gelecek olursam da, benim internet sayfam\u0131n tasar\u0131mlar\u0131n\u0131 yapan bir arkada\u015f\u0131m\u0131z \u201cHocam biz bunu internette yapal\u0131m.\u201d dedi. \u0130\u00e7inde bulundu\u011fumuz \u00e7a\u011fda bir\u00e7ok bilgiye internet \u00fczerinden ula\u015f\u0131yoruz. Bu sebeple i\u015fe internetle ba\u015flamaya, zaman ilerleyip her \u015fey yerine oturdu\u011funda s\u00f6zl\u00fc\u011f\u00fc kitap h\u00e2line getirmeye karar verdim. Evet, bilgiye internet \u00fczerinden ula\u015f\u0131yoruz ancak bunu daha \u00e7ok ak\u0131ll\u0131 telefonlar\u0131m\u0131zla yap\u0131yoruz. Bu nedenle, s\u00f6zl\u00fc\u011f\u00fcn ak\u0131ll\u0131 telefonlara indirilmesi i\u00e7in gerekli uygulamalar\u0131 haz\u0131rlatt\u0131m. S\u00f6zl\u00fck art\u0131k ak\u0131ll\u0131 telefonlara indiriliyor. Yani kelimeler art\u0131k cebinizde. Bence bu s\u00f6zl\u00fck her \u015feyiyle olduk\u00e7a \u00f6nemli bir \u00e7al\u0131\u015fma oldu, onun onlarca y\u0131l varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 koruyaca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Bu s\u00f6zl\u00fck \u00f6\u011frencilere benim hediyem.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Peki bir\u00e7ok soru i\u015faretine cevap olacak olan bu Karaka\u015f Psikoloji S\u00f6zl\u00fc\u011f\u00fc\u2019ne bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda bu o h\u00e2lde bitmi\u015f bir \u015fey de\u011fil s\u00fcrekli devam edecek bir \u015fey \u00f6yle mi?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Evet, kesinlikle. \u00d6\u011frenciler bana \u201cHocam, ben \u015fu terimi arad\u0131m, bulamad\u0131m.\u201d \u015feklinde c\u00fcmlelerle geliyorlar. Fakat ben bu projenin hen\u00fcz bitmemi\u015f oldu\u011funu sitenin \u201cHakk\u0131nda\u201d b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde a\u00e7\u0131klam\u0131\u015ft\u0131m. Her alan bitsin \u00f6yle a\u00e7al\u0131m, \u015feklinde hareket etmek istemedim. O \u015fekilde hareket etseydim s\u00f6zl\u00fck hi\u00e7bir zaman var olamazd\u0131. S\u00f6zl\u00fc\u011f\u00fcn geli\u015fmesi i\u00e7in biraz sab\u0131rl\u0131 olmaya ihtiya\u00e7 var. \u00d6rne\u011fin n\u00f6robilim alan\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fan bir\u00e7ok ki\u015fi san\u0131yorum ki s\u00f6zl\u00fckte arad\u0131\u011f\u0131n\u0131 kolayca bulabiliyordur. \u015eu an sosyal psikoloji alan\u0131ndaki terimler kontrol a\u015famas\u0131nda, klinik psikoloji terimleri ise haz\u0131rlan\u0131yor. Ancak b\u00fct\u00fcn bunlardan, s\u00f6zl\u00fckte, \u00f6rne\u011fin klinik psikoloji ya da geli\u015fim psikoloji terimlerinin olmad\u0131\u011f\u0131 da anla\u015f\u0131lmamal\u0131. \u0130lk girilen genel terimlerde bu alanlar\u0131n terimleri de var. Bu terimler, n\u00f6ropsikoloji ve n\u00f6robilim terimleri aras\u0131nda da var.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131z \u00e7al\u0131\u015fmalar ve olu\u015fturdu\u011funuz s\u00f6zl\u00fcklerden de a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6r\u00fclece\u011fi gibi T\u00fcrk Dili hakk\u0131nda a\u015f\u0131r\u0131 \u00f6zverili olan bir psikolog olarak T\u00fcrk\u00e7e eserlerin D\u00fcnya Literat\u00fcr\u00fcndeki durumunu nas\u0131l yorumlars\u0131n\u0131z?&nbsp;<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Bir bilim dal\u0131n\u0131n bir \u00fclkeye mal edilmesi i\u00e7in o dilde yazmak, konu\u015fmak \u00e7ok \u00f6nemli. Bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda T\u00fcrk\u00e7e maalesef \u00e7ok zengin bir dil de\u011fil. Arad\u0131\u011f\u0131n\u0131z \u00e7o\u011fu kelimeyi bulam\u0131yorsunuz. Bunun sonucunda da hibrit kelimeler ortaya \u00e7\u0131kmaya ba\u015fl\u0131yor. \u201cCondition\u201d kelimesini al\u0131yor, Frans\u0131zca olarak okuyor ve \u201cKondisyon\u201d olarak T\u00fcrk\u00e7e\u2019ye kat\u0131yoruz. B\u00fct\u00fcn bunlar\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fczde durum ku\u015fkusuz \u00e7ok parlak de\u011fil ama hi\u00e7bir \u015feyin yap\u0131lm\u0131yor oldu\u011funu da s\u00f6yleyemeyiz. T\u00fcrkiye\u2019de \u00f6yle dergiler yay\u0131nlan\u0131yor ki bunlar SSCI kapsam\u0131na giriyor \u00f6rnek verecek olursam T\u00fcrk Psikiyatri Dergisi, T\u00fcrk N\u00f6ropsikiyatri Ar\u015fivi ve T\u00fcrk Radyoloji Dergisi\u2019ni s\u00f6yleyebilirim.<\/p>\n\n\n\n<p>Dilimizin kendi literat\u00fcr\u00fc i\u00e7inde bile s\u0131k\u0131nt\u0131s\u0131 varken d\u00fcnya literat\u00fcr\u00fcndeki yeri ne yaz\u0131k ki parlak de\u011fil. T\u00fcrk\u00e7e ile ilgili bir \u015feyler yap\u0131lmal\u0131. Kendi i\u00e7inde de sorunlar\u0131 olan dilimiz i\u00e7in rol model olunmal\u0131 ve ne yap\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fi s\u00f6ylenmeli. B\u00fct\u00fcn bunlar i\u00e7in de insanlara yol g\u00f6sterecek olan ki\u015filerin ba\u015f\u0131nda akademisyenler geliyor. Size bu durumla alakal\u0131 da bir an\u0131m\u0131 anlatay\u0131m. Kalbimi olduk\u00e7a ac\u0131tan bir konu\u015fmay\u0131 i\u00e7eriyor bu an\u0131. Alan\u0131nda epey uzman ve \u00e7ok de\u011fer verdi\u011fim bir akademisyen bana \u201cT\u00fcrk\u00e7e hi\u00e7bir \u015fey yazmam. Ben yurt d\u0131\u015f\u0131na yazar\u0131m. T\u00fcrk\u00e7e yaz\u0131lan her \u015feyi bo\u015fa ge\u00e7irilmi\u015f zaman olarak g\u00f6r\u00fcyorum.\u201d demi\u015fti. Neticede ben de T\u00fcrk\u00e7e yazmasayd\u0131m \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131ma yap\u0131lan at\u0131f say\u0131s\u0131 \u015fu an oldu\u011fu gibi be\u015f binin \u00fczerinde de\u011fil \u00e7ok daha fazla olacakt\u0131. Fakat ben ba\u015f\u0131ndan beri T\u00fcrk\u00e7e eserler vermenin \u00f6nemini g\u00f6rd\u00fcm. T\u00fcrk\u00e7e makaleler yazd\u0131m, kitaplar yazd\u0131m ve \u015fimdi de bir s\u00f6zl\u00fck haz\u0131rl\u0131yorum. Bunlar i\u00e7in pi\u015fman olmad\u0131m, bilakis b\u00fct\u00fcn bunlar\u0131 yapman\u0131n gurunu ya\u015fad\u0131m.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Peki biraz ki\u015fisel bir soruyla devam edelim. Bazen hatalar\u0131m\u0131za \u00e7ok \u00fcz\u00fcl\u00fcyoruz fakat asl\u0131nda hatalar\u0131m\u0131z olmasa eksik oldu\u011fumuz ya da geli\u015ftirmemiz gereken y\u00f6nleri g\u00f6remeyece\u011fiz. Bu ba\u011flamda sizin hata olarak g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcz ya da ke\u015fke dedi\u011finiz olaylar var m\u0131d\u0131r?&nbsp;<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Var. Fakat \u201cBug\u00fcn olsa yine ayn\u0131 \u015fekilde davran\u0131r\u0131m.\u201d dedi\u011fim \u00e7ok \u015fey de var. Yapt\u0131\u011f\u0131m i\u015fler kar\u015f\u0131s\u0131nda g\u00f6sterdi\u011fim tutumum ya da farkl\u0131 bir \u015feyler ortaya koymaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken ayn\u0131l\u0131\u011f\u0131 isteyenlere kar\u015f\u0131 direni\u015fim belki bir\u00e7ok ki\u015fi taraf\u0131ndan ge\u00e7mi\u015fte hata olarak alg\u0131lanm\u0131\u015ft\u0131r. K\u0131sacas\u0131 neye hata dedi\u011finiz nerde durdu\u011funuza, ne istedi\u011finize ya da ne \u015fekilde ilerledi\u011finize g\u00f6re de de\u011fi\u015febilen bir \u015fey. Bunlar d\u0131\u015f\u0131nda sizin de belirtmi\u015f oldu\u011funuz gibi, insan hatalar\u0131ndan ders al\u0131r. \u201cHata \u00f6ld\u00fcrmezse g\u00fc\u00e7lendirir.\u201d s\u00f6z\u00fcn\u00fc \u00e7o\u011fumuz biliriz. Hata yapmaktan korkmamak laz\u0131m. \u00dct\u00fcye dokunmamas\u0131 konusunda uyard\u0131\u011f\u0131n\u0131zda, \u00e7ocuk umursamayabilir. Ancak ne zaman ki elini \u00fct\u00fcye dokundurur ve eli yanar, o zaman bu davran\u0131\u015f\u0131 yapmamas\u0131 gerekti\u011fini anlar. \u0130\u015fin \u00f6z\u00fcnde, hepimiz bir yerde hata yaparak \u00f6\u011freniyoruz.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Belki de sizin her \u015feyi ba\u015farman\u0131z\u0131n arkas\u0131ndaki s\u0131r burada gizlidir. Hata yapmaktan korkmadan bir i\u015fe ba\u015fl\u0131yorsunuz. Onun eksilerini de art\u0131lar\u0131n\u0131 da g\u00f6ze alarak ba\u015fl\u0131yorsunuz ve sizin deyiminizle g\u00fcn\u00fcn sonunda elinizde bol miktarda art\u0131 kal\u0131yor olabilir mi?&nbsp;<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Aynen b\u00f6yle oluyor. Yeni bir problem kar\u015f\u0131s\u0131nda kullan\u0131labilecek stratejileri d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum, problemlere ve \u00e7\u00f6z\u00fcmlerimin sonu\u00e7lar\u0131na y\u00f6nelik kafamda kurmu\u015f oldu\u011fum bir ili\u015fki oluyor, olas\u0131 riskleri d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Ya\u015fam i\u00e7inde bunlar\u0131 \u00e7ok\u00e7a ya\u015fad\u0131\u011f\u0131mdan, bu konuda birikmi\u015f deneyimlerim var. Bu deneyimler k\u00fclt\u00fcr ve alt k\u00fclt\u00fcrlerimin \u00f6zellikleriyle, di\u011fer deneyimlerimle, duygu ve d\u00fc\u015f\u00fcncelerimle yo\u011fruluyor ve sonu\u00e7ta ortaya bir karar \u00e7\u0131k\u0131yor. Yani bir noktadan sonra kararlar neredeyse otomatikmi\u015f gibi veriliyor. T\u0131pk\u0131 merdiven inip \u00e7\u0131karken hareketlerinizin otomatik olmas\u0131 gibi.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Her \u015feyin ba\u015f\u0131nda d\u00fc\u015f\u00fcncelerinizin size ait olmas\u0131 \u00e7ok \u00f6nemli. \u00d6rne\u011fin, bir partiye oy verme s\u00fcrecinizi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn. Bir karar\u0131 verirken bir\u00e7ok y\u00f6nden d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorsunuz, durumun bir\u00e7ok yan\u0131n\u0131 tart\u0131yorsunuz ve de\u011ferlendiriyorsunuz. Ya\u015fanm\u0131\u015fl\u0131klar\u0131n\u0131z ve oldu\u011funuz insan olarak bir karara var\u0131yorsunuz. Bir s\u00fcre sonra sizin i\u00e7in \u00f6nemli olan biri geliyor ve size bir \u015feyler anlat\u0131yor. Bu konu\u015fma sonucunda da en ba\u015fta verdi\u011finiz karar\u0131 aniden de\u011fi\u015ftiriyorsunuz. Bunu yapmamaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131n \u00e7\u00fcnk\u00fc sizi olu\u015fturan o muazzam deneyimler k\u00fcmesi, ilk \u00f6nce verdi\u011finiz karar\u0131 \u015fekillendirdi, di\u011feri yaln\u0131zca d\u0131\u015far\u0131dan bir tek<strong> <\/strong>etki, bunu unutmay\u0131n.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Peki son bir soruyla genel olarak toparlayal\u0131m dilerseniz. B\u00fct\u00fcn bu psikoloji alan\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnecek olursak bu konuda \u00e7al\u0131\u015fmak isteyen gen\u00e7lere ne gibi tavsiyeler verirsiniz? Nas\u0131l iyi bir psikolog olabiliriz?&nbsp;<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u0130lk olarak psikolojinin \u00e7ok \u00f6nemli bir alan oldu\u011funun bilincinde olunmal\u0131. Psikoloji i\u00e7inde en fazla pay\u0131 alan k\u0131s\u0131m ise klinik psikoloji alan\u0131. Bu alan\u0131n uzmanlar\u0131 insan sa\u011fl\u0131\u011f\u0131na do\u011frudan elini uzat\u0131yor, ki\u015finin hayat\u0131na, ki\u015fi i\u00e7in \u00e7ok \u00f6nemli ve hassas olan noktalara dokunuyor. B\u00fct\u00fcn bunlar \u00e7ok a\u011f\u0131r bir y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fck; \u00fcst d\u00fczey sorumluluk anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131, etik ilkelere tam uymay\u0131 gerektiriyor. Haz\u0131r olmak, \u00f6\u011frenmek i\u00e7in \u00e7abalamak, her daim kendine yeni bilgiler katmak ad\u0131na u\u011fra\u015f verip \u00e7al\u0131\u015fmak \u00e7ok \u00f6nemli. Bir k\u0131s\u0131m \u00f6\u011frenciler i\u00e7in bu gibi konular \u00f6nemli de\u011fil: Derslere gelmiyorlar, dersin sorumluluklar\u0131n\u0131 yerine getirmiyorlar. Bu davran\u0131\u015f \u015fekli do\u011fru de\u011fil. Bu bir meslek, t\u00fcm hayat\u0131n\u0131za yay\u0131lacak olan bir \u015fey. G\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn en g\u00fczel ve verimli saatlerini e\u015finizle, \u00e7ocuklar\u0131n\u0131zla, arkada\u015flar\u0131n\u0131zla ya da sizin i\u00e7in de\u011ferli olan, anlaml\u0131 olan ki\u015fi ya da ortamlarda ge\u00e7irmiyorsunuz, zaman\u0131n\u0131z\u0131 i\u015finizde ge\u00e7iyorsunuz. Siz e\u011fer i\u015finizi severek yapmazsan\u0131z, ya\u015fad\u0131\u011f\u0131n\u0131z her an size eziyet gibi gelir. B\u00f6yle hisler alt\u0131nda olan bir ki\u015fi \u00e7o\u011funlukla mesle\u011finizde kendisini geli\u015ftiremedi\u011fini de fark etmez. Bu sebeple, i\u015finizi sevmelisiniz ve onu her daim amat\u00f6r bir ruhla, her daim \u00f6\u011frenmeye a\u00e7\u0131k bir \u015fekilde yapmal\u0131s\u0131n\u0131z. \u0130\u015finizin ciddiyetini kavramal\u0131, mesle\u011finizi etik standartlar uyar\u0131nca, sa\u011flam bilgi ve g\u00fcvenilir teknikler kullanarak uygulamal\u0131s\u0131n\u0131z. G\u00fcn\u00fcn sonunda, \u201c\u00dclkeme ne katt\u0131m, ne kazand\u0131rabildim?\u201d sorular\u0131na verdi\u011finiz cevap sizi, her \u015feyden \u00f6nce sizi, ki\u015fisel olarak sizi tatmin etmeli.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Tarihimize bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, Mustafa Kemal Atat\u00fcrk\u2019\u00fcn \u00f6nderli\u011fi ve ona inanan bir\u00e7ok insanla beraber bu \u00fclke yoktan var edildi. Bir\u00e7oklar\u0131n\u0131n olmayacak dedi\u011fi, inanmad\u0131\u011f\u0131 \u015feyler ba\u015far\u0131ld\u0131. Her daim daha da geli\u015ftirmemiz ve ilerletmemiz i\u00e7in bizlere emanet edilmi\u015f olan bu \u00fclkeye sahip \u00e7\u0131kmak bizim g\u00f6revimiz. Bize ait olan yer buras\u0131, ba\u015fka \u00fclkelerde ise bir yabanc\u0131y\u0131z. Bu \u00fclkenin nas\u0131l bir yer olaca\u011f\u0131, ya\u015fanabilirli\u011fi tamamen bizlere; her birimizin bunun i\u00e7in yapt\u0131klar\u0131m\u0131za ba\u011fl\u0131. \u00dclkesini seven bireyler olarak mesle\u011fimizi \u201c\u00fclkemizi muas\u0131r medeniyetler seviyesine\u201d ula\u015ft\u0131rmada kullanmal\u0131, bu yolda azami gayreti sarf etmelidir.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Son olarak ba\u015ftan beri a\u00e7\u0131k\u00e7a ya da ve sat\u0131r aralar\u0131nda belirtti\u011fim birka\u00e7 konuyu vurgulamak isterim. \u00d6ncelikle yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131z her i\u015fte g\u00fcd\u00fcn\u00fcz i\u00e7sel olmal\u0131, \u00f6d\u00fcllerinizi i\u00e7inizde aramal\u0131s\u0131n\u0131z, d\u0131\u015f kaynaklardan \u00f6d\u00fcl beklememelisiniz. Her i\u015fi, elinizden gelenin en iyisini yaparak tamamlamal\u0131s\u0131n\u0131z. Hi\u00e7bir zaman m\u00fckemmeli aramamal\u0131s\u0131n\u0131z. \u00c7\u00fcnk\u00fc m\u00fckemmel iyinin d\u00fc\u015fman\u0131d\u0131r. \u0130yinin ger\u00e7ekle\u015fmesini \u00f6nler, sonu\u00e7ta hi\u00e7bir \u015feyin yap\u0131lmamas\u0131na yol a\u00e7ar. Hi\u00e7bir \u015fey yapmaman\u0131n tatl\u0131 rehavetini sevenlerden ya da bundan m\u00fcthi\u015f pi\u015fmanl\u0131k duyarak savunma mekanizmalar\u0131 ile bu pi\u015fmanl\u0131\u011f\u0131n travmatik etkilerinden kurtulmaya \u00e7al\u0131\u015fanlardan olmay\u0131n. \u00dclkemizin bekas\u0131, \u00fclkemizin kurulu\u015f \u00fclk\u00fcleri ve insanl\u0131\u011f\u0131m\u0131z bu t\u00fcr davran\u0131\u015flarla uyumlu de\u011fildir.&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Her ay Ak\u0131l Defterim\u2019de payla\u015fmaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131m\u0131z R\u00f6portaj Serisinin bu ayki rop\u00f6rtaj\u0131 Prof. Dr. Sirel Karaka\u015f ile kar\u015f\u0131n\u0131zda.<br \/>\nHer ay birbirinden g\u00fczel konu ve i\u00e7eriklerle uzman g\u00f6r\u00fc\u015flerini birlikte \u00f6\u011frenip tart\u0131\u015faca\u011f\u0131m\u0131z bu seriyi sak\u0131n ka\u00e7\u0131rmay\u0131n!<br \/>\nKeyifli okumalar.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":2027,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[2,10],"tags":[27,460,618],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v21.0 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Prof. Dr. Sirel Karaka\u015f ile Rop\u00f6rtaj | Ak\u0131l Defterim<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Psikoloji \u00f6\u011frencilerinin kaleminden yaz\u0131lar.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.tpocg.org\/blog\/prof-dr-sirel-karakas-ile-roportaj\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"tr_TR\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Prof. Dr. Sirel Karaka\u015f ile Rop\u00f6rtaj | Ak\u0131l Defterim\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Psikoloji \u00f6\u011frencilerinin kaleminden yaz\u0131lar.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.tpocg.org\/blog\/prof-dr-sirel-karakas-ile-roportaj\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Ak\u0131l Defterim\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/tpocg\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2020-04-20T08:45:11+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2020-04-20T08:45:15+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.tpocg.org\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/IMG-20180621-WA0014.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1600\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"1200\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Blog Admin\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@tpocg\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@tpocg\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Yazan:\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Blog Admin\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Tahmini okuma s\u00fcresi\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"30 dakika\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/www.tpocg.org\/blog\/prof-dr-sirel-karakas-ile-roportaj#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/www.tpocg.org\/blog\/prof-dr-sirel-karakas-ile-roportaj\"},\"author\":{\"name\":\"Blog Admin\",\"@id\":\"https:\/\/www.tpocg.org\/blog\/#\/schema\/person\/b6b992d3f2452cbd7690555a22e946a7\"},\"headline\":\"Prof. Dr. Sirel Karaka\u015f ile Rop\u00f6rtaj\",\"datePublished\":\"2020-04-20T08:45:11+00:00\",\"dateModified\":\"2020-04-20T08:45:15+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/www.tpocg.org\/blog\/prof-dr-sirel-karakas-ile-roportaj\"},\"wordCount\":6041,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/www.tpocg.org\/blog\/#organization\"},\"keywords\":[\"psikolog\",\"rop\u00f6rtaj\",\"Sirel Karaka\u015f\"],\"articleSection\":[\"Blog\",\"R\u00f6portajlar\"],\"inLanguage\":\"tr\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\/\/www.tpocg.org\/blog\/prof-dr-sirel-karakas-ile-roportaj#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/www.tpocg.org\/blog\/prof-dr-sirel-karakas-ile-roportaj\",\"url\":\"https:\/\/www.tpocg.org\/blog\/prof-dr-sirel-karakas-ile-roportaj\",\"name\":\"Prof. Dr. Sirel Karaka\u015f ile Rop\u00f6rtaj | Ak\u0131l Defterim\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/www.tpocg.org\/blog\/#website\"},\"datePublished\":\"2020-04-20T08:45:11+00:00\",\"dateModified\":\"2020-04-20T08:45:15+00:00\",\"description\":\"Psikoloji \u00f6\u011frencilerinin kaleminden yaz\u0131lar.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/www.tpocg.org\/blog\/prof-dr-sirel-karakas-ile-roportaj#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"tr\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/www.tpocg.org\/blog\/prof-dr-sirel-karakas-ile-roportaj\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/www.tpocg.org\/blog\/prof-dr-sirel-karakas-ile-roportaj#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Ana sayfa\",\"item\":\"https:\/\/www.tpocg.org\/blog\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Prof. Dr. Sirel Karaka\u015f ile Rop\u00f6rtaj\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/www.tpocg.org\/blog\/#website\",\"url\":\"https:\/\/www.tpocg.org\/blog\/\",\"name\":\"Ak\u0131l Defterim\",\"description\":\"Psikoloji \u00d6\u011frencilerinden Yaz\u0131lar\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/www.tpocg.org\/blog\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/www.tpocg.org\/blog\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"tr\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/www.tpocg.org\/blog\/#organization\",\"name\":\"TP\u00d6\u00c7G\",\"url\":\"https:\/\/www.tpocg.org\/blog\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"tr\",\"@id\":\"https:\/\/www.tpocg.org\/blog\/#\/schema\/logo\/image\/\",\"url\":\"http:\/\/www.tpocg.org\/blog\/wp-content\/uploads\/2016\/03\/fav.jpg\",\"contentUrl\":\"http:\/\/www.tpocg.org\/blog\/wp-content\/uploads\/2016\/03\/fav.jpg\",\"width\":72,\"height\":72,\"caption\":\"TP\u00d6\u00c7G\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/www.tpocg.org\/blog\/#\/schema\/logo\/image\/\"},\"sameAs\":[\"https:\/\/www.facebook.com\/tpocg\",\"https:\/\/twitter.com\/tpocg\",\"https:\/\/www.instagram.com\/tpocg\",\"https:\/\/www.youtube.com\/user\/TPOCG\"]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/www.tpocg.org\/blog\/#\/schema\/person\/b6b992d3f2452cbd7690555a22e946a7\",\"name\":\"Blog Admin\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"tr\",\"@id\":\"https:\/\/www.tpocg.org\/blog\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/1b70e439e4144c025102aa6c5b0f996b?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/1b70e439e4144c025102aa6c5b0f996b?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Blog Admin\"},\"url\":\"https:\/\/www.tpocg.org\/blog\/author\/blog-admin\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Prof. Dr. Sirel Karaka\u015f ile Rop\u00f6rtaj | Ak\u0131l Defterim","description":"Psikoloji \u00f6\u011frencilerinin kaleminden yaz\u0131lar.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.tpocg.org\/blog\/prof-dr-sirel-karakas-ile-roportaj","og_locale":"tr_TR","og_type":"article","og_title":"Prof. Dr. Sirel Karaka\u015f ile Rop\u00f6rtaj | Ak\u0131l Defterim","og_description":"Psikoloji \u00f6\u011frencilerinin kaleminden yaz\u0131lar.","og_url":"https:\/\/www.tpocg.org\/blog\/prof-dr-sirel-karakas-ile-roportaj","og_site_name":"Ak\u0131l Defterim","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/tpocg","article_published_time":"2020-04-20T08:45:11+00:00","article_modified_time":"2020-04-20T08:45:15+00:00","og_image":[{"width":1600,"height":1200,"url":"https:\/\/www.tpocg.org\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/IMG-20180621-WA0014.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"Blog Admin","twitter_card":"summary_large_image","twitter_creator":"@tpocg","twitter_site":"@tpocg","twitter_misc":{"Yazan:":"Blog Admin","Tahmini okuma s\u00fcresi":"30 dakika"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/www.tpocg.org\/blog\/prof-dr-sirel-karakas-ile-roportaj#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.tpocg.org\/blog\/prof-dr-sirel-karakas-ile-roportaj"},"author":{"name":"Blog Admin","@id":"https:\/\/www.tpocg.org\/blog\/#\/schema\/person\/b6b992d3f2452cbd7690555a22e946a7"},"headline":"Prof. Dr. Sirel Karaka\u015f ile Rop\u00f6rtaj","datePublished":"2020-04-20T08:45:11+00:00","dateModified":"2020-04-20T08:45:15+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/www.tpocg.org\/blog\/prof-dr-sirel-karakas-ile-roportaj"},"wordCount":6041,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/www.tpocg.org\/blog\/#organization"},"keywords":["psikolog","rop\u00f6rtaj","Sirel Karaka\u015f"],"articleSection":["Blog","R\u00f6portajlar"],"inLanguage":"tr","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/www.tpocg.org\/blog\/prof-dr-sirel-karakas-ile-roportaj#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.tpocg.org\/blog\/prof-dr-sirel-karakas-ile-roportaj","url":"https:\/\/www.tpocg.org\/blog\/prof-dr-sirel-karakas-ile-roportaj","name":"Prof. Dr. Sirel Karaka\u015f ile Rop\u00f6rtaj | Ak\u0131l Defterim","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.tpocg.org\/blog\/#website"},"datePublished":"2020-04-20T08:45:11+00:00","dateModified":"2020-04-20T08:45:15+00:00","description":"Psikoloji \u00f6\u011frencilerinin kaleminden yaz\u0131lar.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.tpocg.org\/blog\/prof-dr-sirel-karakas-ile-roportaj#breadcrumb"},"inLanguage":"tr","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.tpocg.org\/blog\/prof-dr-sirel-karakas-ile-roportaj"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.tpocg.org\/blog\/prof-dr-sirel-karakas-ile-roportaj#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Ana sayfa","item":"https:\/\/www.tpocg.org\/blog"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Prof. Dr. Sirel Karaka\u015f ile Rop\u00f6rtaj"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.tpocg.org\/blog\/#website","url":"https:\/\/www.tpocg.org\/blog\/","name":"Ak\u0131l Defterim","description":"Psikoloji \u00d6\u011frencilerinden Yaz\u0131lar","publisher":{"@id":"https:\/\/www.tpocg.org\/blog\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.tpocg.org\/blog\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"tr"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/www.tpocg.org\/blog\/#organization","name":"TP\u00d6\u00c7G","url":"https:\/\/www.tpocg.org\/blog\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"tr","@id":"https:\/\/www.tpocg.org\/blog\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"http:\/\/www.tpocg.org\/blog\/wp-content\/uploads\/2016\/03\/fav.jpg","contentUrl":"http:\/\/www.tpocg.org\/blog\/wp-content\/uploads\/2016\/03\/fav.jpg","width":72,"height":72,"caption":"TP\u00d6\u00c7G"},"image":{"@id":"https:\/\/www.tpocg.org\/blog\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/tpocg","https:\/\/twitter.com\/tpocg","https:\/\/www.instagram.com\/tpocg","https:\/\/www.youtube.com\/user\/TPOCG"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/www.tpocg.org\/blog\/#\/schema\/person\/b6b992d3f2452cbd7690555a22e946a7","name":"Blog Admin","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"tr","@id":"https:\/\/www.tpocg.org\/blog\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/1b70e439e4144c025102aa6c5b0f996b?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/1b70e439e4144c025102aa6c5b0f996b?s=96&d=mm&r=g","caption":"Blog Admin"},"url":"https:\/\/www.tpocg.org\/blog\/author\/blog-admin"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.tpocg.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2026"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.tpocg.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.tpocg.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.tpocg.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.tpocg.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2026"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.tpocg.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2026\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2028,"href":"https:\/\/www.tpocg.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2026\/revisions\/2028"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.tpocg.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2027"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.tpocg.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2026"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.tpocg.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2026"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.tpocg.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2026"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}