A\u015fk, bireyin ki\u015filik yap\u0131s\u0131yla birebir ilgili olabiliyor, diyor \u0130lkim \u00d6z. Peki biz ki\u015filik yap\u0131m\u0131z do\u011fu\u015ftan belli olarak m\u0131 do\u011fduk yoksa \u00e7evremizin, belli ya\u015fanm\u0131\u015fl\u0131klar\u0131n elleriyle \u015fekillenen bir heykel \u00e7amuru gibi miyiz? Tek bir travmatik olay t\u00fcm duygusal ili\u015fkilerimizi \u015fekillendirebilir mi? Travmatik bir bireyle birlikte olmak di\u011fer bireyde travmatik bir etki yaratabilir mi?<\/p>\n\n\n\n
Travma bir ki\u015finin benli\u011fine direkt tehdit ya da bir ba\u015fkas\u0131n\u0131n benli\u011fine kar\u015f\u0131 olan tehdite tan\u0131k oma halinde geli\u015febiliyor. Asl\u0131nda travmatik olaylar\u0131n genelge\u00e7er bir tan\u0131m\u0131 yok. Do\u011fal afetler, taciz, tecav\u00fcz, cinayet, ter\u00f6r olaylar\u0131 vs. ay\u0131rarak bir bireyde travma yaratacak bir olay di\u011ferlerinde \u00e7ok normal kar\u015f\u0131lanabilir. Travma \u00f6ncelikle fizyolojik bir s\u00fcre\u00e7tir, daha sonra i\u00e7selle\u015ftirilir ve psikolojik bir sorun olarak ortaya \u00e7\u0131kar. Travmatik olaylar\u0131n en zor tamir edilebilen hali 0-6 ya\u015f aras\u0131nda ger\u00e7ekle\u015fen durumlard\u0131r, soruldu\u011funda birey bu an\u0131lar\u0131n\u0131 hat\u0131rlamakta g\u00fc\u00e7l\u00fck \u00e7eker fakat zihni bu anlar\u0131 tekrar tekrar ya\u015far. Dramatik olan 2. evre ise ergenlikte kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lan travmalard\u0131r, bu olaylar bulan\u0131k da olsa daha hat\u0131rlan\u0131r an\u0131lard\u0131r. Bilimsel ara\u015ft\u0131rmalara bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda zaten bu olaylar net bir \u015fekilde hat\u0131rlansa travma olmaktan \u00e7\u0131kacakt\u0131r \u00e7\u00fcnk\u00fc zihin kendini korumaya al\u0131r. K\u0131saca \u00f6zetleyecek olursak zihin ya kendini yok edecek ya da an\u0131y\u0131 silecektir ama sinyaller g\u00f6ndermeye ve etkilerini davran\u0131\u015flara aksettirmeye ba\u015flayacakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
Travma frans\u0131zca k\u00f6kenli bir kelime anlam\u0131 ise, \u2018\u2019D\u0131\u015far\u0131dan gelen bir darbe ile a\u00e7\u0131lan yara\u2018\u2019. Bu yaran\u0131n s\u0131z\u0131s\u0131 ise travmatik ki\u015filerde kendini \u00e7o\u011funlukla tedirginlik, su\u00e7luluk, \u00f6fke ile hissettirir. Ki\u015filer su\u00e7luluk duydu\u011funda s\u0131zlar \u00e7\u00fcnk\u00fc beyin kendini korumakla g\u00f6revlidir; bu yara zihnin \u201cNas\u0131l kendimi koruyamad\u0131m?\u201d diye kendini su\u00e7lamas\u0131na sebep olur. Ki\u015filer tedirginlik hissettiklerinde s\u0131zlar \u00e7\u00fcnk\u00fc bu travmatik olay\u0131 zihinlerinde tekrar tekrar ya\u015farlar ve her an, her ortamda tekrar ba\u015flar\u0131na gelecek korkusu duyarlar. \u00d6fke duyduklar\u0131nda s\u0131zlar \u00e7\u00fcnk\u00fc travma ki\u015filerin ya\u015fad\u0131klar\u0131 olaya ve veya travmaya sebep olan ki\u015fiye duyduklar\u0131 \u00f6fkeyi bast\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r ve bunu ya kar\u015f\u0131s\u0131ndaki ki\u015fiden ya da kendilerinden \u00e7\u0131kart\u0131yorlard\u0131r. Elbette sonradan de\u011fi\u015fen t\u00fcm ili\u015fki yap\u0131lar\u0131n\u0131 travmatik ge\u00e7mi\u015fe ba\u011flayamay\u0131z fakat travmatik ge\u00e7mi\u015fi olan ki\u015filerin ba\u015fta m\u00fckemmel ba\u015flay\u0131p sa\u011fl\u0131ks\u0131z ilerleyen ili\u015fkileri, bu duygularla y\u00f6n buluyor.<\/p>\n\n\n\n
Travma ya\u015fayan ki\u015filerin ili\u015fkilerini inceledi\u011fimizde onlar\u0131n \u00e7ok romantik ve \u00e7ok iyi ba\u015flayan bir ili\u015fkiyi zamanla bat\u0131rd\u0131klar\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyoruz. Kar\u015f\u0131s\u0131ndakilere k\u00f6t\u00fc davranabilir ya da kendilerini a\u015fa\u011f\u0131lamaya ba\u015flayabilirler \u00e7\u00fcnk\u00fc ki\u015filer kendilerini bu kaliteli ve g\u00fczel giden ili\u015fkiye yak\u0131\u015ft\u0131ramaz, lay\u0131k g\u00f6remezler. Bu durumun \u00fcst\u00fcnde biraz d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fczde bireylerin bu davran\u0131\u015flar\u0131 kendilerini cezaland\u0131rmak i\u00e7in sergiledi\u011fini g\u00f6rebilirsiniz. Bazen de kar\u015f\u0131s\u0131ndakine kar\u015f\u0131 a\u015f\u0131r\u0131 kabala\u015f\u0131p partnerlerinin kendilerini terk etmesini sa\u011flarlar ve o hep derinde ya\u015fad\u0131klar\u0131 \u2018\u201cBen de\u011fersiz birisiyim.\u201d duygusunu peki\u015ftirirler. Partnerler bu durumu fark etse ve ili\u015fkileri i\u00e7in sava\u015fmay\u0131 tercih etse de ili\u015fkiyi ancak bir m\u00fcddet uzatabilirler ve sonunda \u00e7ok daha y\u0131pranm\u0131\u015f halde ili\u015fkiye son verirler \u00e7\u00fcnk\u00fc travmal\u0131 bir bireyle ili\u015fki, s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir bir ili\u015fki de\u011fildir. Travmal\u0131 ki\u015filerin \u00f6ncelikle yard\u0131m almas\u0131 gereklidir. <\/p>\n\n\n\n
Peki t\u00fcm bu de\u011fi\u015fimler olurken kar\u015f\u0131 tarafta durumlar nas\u0131l geli\u015fir? Travmal\u0131 bireyler uzla\u015fmas\u0131z ve sald\u0131rgan bir tav\u0131r belirlerler. Travmatik bireyler partnerlerini a\u015fa\u011f\u0131lar, reddetmeye ba\u015flar. Travmatik bireylerin partnerleri ilgisiz veya \u00e7ok ilgili birisiyle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kal\u0131p ya ilgiye a\u00e7l\u0131k duyar ya da s\u0131k\u0131\u015fm\u0131\u015fl\u0131k hissine kap\u0131l\u0131rlar ve genelde ne oldu\u011funu anlamland\u0131ramad\u0131klar\u0131ndan yak\u0131n\u0131rlar; bir g\u00fcn ba\u011f\u0131r\u0131p \u00e7a\u011f\u0131ran, k\u00fcf\u00fcrler eden sevgilisi ertesi g\u00fcn kollar\u0131nda ona g\u00fcl\u00fcmser. Bu s\u00fcre\u00e7 sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir bireyler i\u00e7in ise \u00e7ok y\u0131prat\u0131c\u0131 ge\u00e7ecektir. E\u011fer travmal\u0131 taraf \u015fiddet g\u00f6rm\u00fc\u015fse \u00e7o\u011funlukla ili\u015fkisinde \u015fiddete ba\u015fvuruyor. Bu da elbette yeni travmalar yarat\u0131yor. \u0130lkim Han\u0131m\u2019\u0131n bir dan\u0131\u015fan\u0131 hikayesini \u015f\u00f6yle payla\u015f\u0131yor:<\/p>\n\n\n\n
\u2018\u2019\u0130lk tan\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131zda \u00e7ok iyi birisine benziyordu. 6 ay pe\u015fimden ko\u015ftu, ben ona \u0131s\u0131nmam\u0131\u015ft\u0131m. Arkada\u015flar\u0131m \u2018Bu adam sana a\u015f\u0131k, hem bir denesen ne kaybedersin ki?\u2019 diyorlard\u0131. Denedim ve kendimi kaybettim. Bana kar\u015f\u0131 \u00e7ok kibar, sevecen, sayg\u0131l\u0131, anlay\u0131\u015fl\u0131 tav\u0131rlar\u0131yla g\u00fcvenimi kazand\u0131. Beni istemedi\u011fim hi\u00e7bir \u015feye zorlam\u0131yor, bireysel \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerimi asla k\u0131s\u0131tlam\u0131yordu. Bir s\u00fcre sonra bana kar\u015f\u0131 romantik ve duygusal yakla\u015f\u0131mlar\u0131n\u0131 sevmeye ba\u015flad\u0131m ve ona a\u015f\u0131k oldum. Birlikteli\u011fimizin 3. ay\u0131nda evlilik teklifi etti. Biraz daha birbirimizi tan\u0131mam\u0131z gerekti\u011fini ifade ettim, anlay\u0131\u015fla kabul etti. Beni rahats\u0131z eden tek \u015fey trafikte a\u015f\u0131r\u0131 sinirli olu\u015fuydu. Bunu birka\u00e7 kez ona s\u00f6yledi\u011fimde i\u015ften \u00f6t\u00fcr\u00fc gergin oldu\u011funu ve daha \u00f6zenli olaca\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yledi. 6. ay\u0131m\u0131zda bensiz yapamayaca\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yleyerek her kad\u0131n\u0131n be\u011fenece\u011fi bir evlenme teklifi etti. Ailelerimiz pek uygun de\u011fildi ama ailem \u2018Olsun siz mutlu olun da.\u2019 diyerek bizi y\u00fcreklendirdi. Ni\u015fanland\u0131ktan sonra her \u015fey b\u00fcy\u00fck bir h\u0131zla de\u011fi\u015fti.Arkada\u015flar\u0131mla bulu\u015fmalar\u0131m\u0131 bir \u015fekilde engelliyor, k\u0131yafetime, sa\u00e7\u0131ma kar\u0131\u015f\u0131yordu. Beni i\u015fe kendi g\u00f6t\u00fcrmek istedi\u011fini arabam\u0131 satmam\u0131 istedi\u011fini s\u00f6yledi. Evlendikten sonra da \u00e7al\u0131\u015fmamal\u0131ym\u0131\u015f\u0131m. O g\u00fcne kadar hi\u00e7 tan\u0131mad\u0131\u011f\u0131m arkada\u015flar\u0131yla gece gezmeleri ba\u015flad\u0131.Arad\u0131\u011f\u0131mda ya k\u00fcf\u00fcr edip y\u00fcz\u00fcme kapat\u0131yor ya da hi\u00e7 a\u00e7m\u0131yordu. Ertesi g\u00fcn \u00f6z\u00fcr diliyordu. Bir g\u00fcn i\u015f \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131ma gelerek b\u00fcy\u00fck bir s\u00fcrprizi oldu\u011funu s\u00f6yledi. Evlendikten sonra oturaca\u011f\u0131m\u0131z evi alm\u0131\u015f ama ben bozulmu\u015ftum, birlikte se\u00e7meliydik. Beni de\u011fer bilmezlikle su\u00e7lad\u0131, evin duvarlar\u0131n\u0131 yumruklad\u0131. Ertesi g\u00fcn yine \u00f6z\u00fcr diledi. Her davran\u0131\u015f\u0131m\u0131, her s\u00f6z\u00fcm\u00fc, dinledi\u011fim m\u00fczi\u011fe kadar sorgulamaya ba\u015flad\u0131. Kayg\u0131l\u0131yd\u0131m. Bir an \u00f6nce nikah tarihi almak istiyordu, bense karar\u0131m\u0131 sorguluyordum. Bir g\u00fcn perdeler i\u00e7in \u00f6l\u00e7\u00fc almaya gittik. Ben \u00f6l\u00e7\u00fc al\u0131rken bunu nereden bildi\u011fimi sordu. Yoksa daha \u00f6nce ba\u015fka birisiyle ev mi tutmu\u015ftum? Birden sinirlendi \u00f6nce kendine sonra bana vurmaya ba\u015flad\u0131. Ka\u00e7maya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131k\u00e7a beni yakalad\u0131, \u00e7ok g\u00fc\u00e7l\u00fcyd\u00fc. Ba\u011f\u0131rmaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131mda arka odaya g\u00f6t\u00fcrd\u00fc ve tecav\u00fcz etti, gece boyunca da devam etti. Kap\u0131y\u0131 kilitlemi\u015f ve telefonumu k\u0131rm\u0131\u015ft\u0131. \u00c7aresizdim ve s\u00fcrekli a\u011fl\u0131yordum. O ise kar\u015f\u0131ma ge\u00e7mi\u015f \u2018Niye a\u011fl\u0131yorsun, nas\u0131lsa evlenece\u011fiz.\u2019 dedi. Bir \u015fekilde oradan kurtulmal\u0131yd\u0131m ama hem ruhsal hem bedensel olarak bitmi\u015ftim. Ailem ve arkada\u015flar\u0131m meraklanm\u0131\u015f, polisle birlikte kap\u0131y\u0131 k\u0131rarak i\u00e7eri girdiler. \u015eimdi HPV vir\u00fcs\u00fcyle u\u011fra\u015f\u0131yorum. \u00d6\u011frendim ki \u00e7ocuklu\u011funda babas\u0131ndan a\u011f\u0131r \u015fiddet g\u00f6rm\u00fc\u015f, annesi ve karde\u015fi de ayn\u0131 \u015fekilde. Yemek yiyemiyorum, en yak\u0131n arkada\u015flar\u0131mla g\u00f6r\u00fc\u015femiyorum, i\u015fe gidemiyorum. Dedim ya bir denedim, kendimi kaybettim.\u2018\u2019<\/em><\/p>\n\n\n\n Peki bu d\u00f6ng\u00fc hep b\u00f6yle s\u00fcrmek zorunda m\u0131? Travmal\u0131 bireylerin travmalar\u0131n\u0131 bir ba\u015fkas\u0131na devretmesini engelleyemez miyiz? Peki bu vakadaki x bey ne kadar m\u00e2dur, ne kadar su\u00e7lu? Bir yerlerden yakalay\u0131p ipin ucunu, koruyamaz m\u0131y\u0131z en ba\u015ftan bu insanlar\u0131? Korumaya alabilsek daha az bedel \u00f6denmez mi?<\/p>\n\n\n\n Kaynak\u00e7a: <\/p>\n\n\n\n \u00d6z, \u0130. (2017) Travma \u00c7a\u011f\u0131 Ge\u00e7mi\u015fin G\u00f6lgesinden Kurtulmak. \u0130stanbul: Mart\u0131<\/p>\n\n\n\n Kleinman,P. (2012) Psiko101. \u0130stanbul: Okuyanus<\/p>\n\n\n\n Cohen,L.J. (2017) A\u2019dan Z\u2019ye Psikoloji. \u0130stanbul : Say<\/p>\n\n\n\n Jarrett, C. (2011) 30 Saniyede Psikoloji. \u00c7in: Caretta<\/p>\n\n\n\n Yazar: B\u00fc\u015fra B\u00fcy\u00fckg\u00f6z<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" A\u015fk, bireyin ki\u015filik yap\u0131s\u0131yla birebir ilgili olabiliyor, diyor \u0130lkim \u00d6z. Peki biz ki\u015filik yap\u0131m\u0131z do\u011fu\u015ftan belli olarak m\u0131 […]<\/p>\n","protected":false},"author":37,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[2,4,1],"tags":[467,468,212],"yoast_head":"\n Yrd. Do\u00e7. Dr. Neslihan Ar\u0131c\u0131 \u00d6zcan https:\/\/www.youtube.com\/watch?v=neOcnAOzHUA&t=1693s<\/a><\/h4>\n\n\n\n