\u0130nsan, tek ba\u015f\u0131na hayat\u0131n\u0131 idame ettirmesi imkans\u0131z olan sosyal bir varl\u0131kt\u0131r. Sosyal ya\u015fant\u0131n\u0131n devam\u0131 i\u00e7in illaki ba\u015fkalar\u0131yla etkile\u015fim i\u00e7inde olmas\u0131 gerekir. Bu etkile\u015fimin uyumlu bir \u015fekilde olmas\u0131 i\u00e7in birtak\u0131m meziyetlere sahip olunmas\u0131 gerekir. G\u00fcven, ki\u015fileraras\u0131 ileti\u015fimimizin sa\u011flam bir yap\u0131da olmas\u0131 i\u00e7in gerekli olan yap\u0131 ta\u015flar\u0131ndan bir tanesidir. Kar\u015f\u0131s\u0131ndakinin davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131n ki\u015finin yarar\u0131na olacak veya zarar vermeyecek \u015fekilde ger\u00e7ekle\u015fece\u011fi ihtimaline inanmakt\u0131r; bundan korku, \u015f\u00fcphe, \u00e7ekince duymamakt\u0131r. G\u00fcven, i\u015fbirli\u011fini, ileti\u015fimi, bilgi payla\u015f\u0131m\u0131n\u0131 art\u0131r\u0131r; \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131 azalt\u0131r. Hem g\u00fcven vermek hem g\u00fcven duymak ili\u015fkideki ba\u011flar\u0131 g\u00fc\u00e7lendirir. \u0130nsan g\u00fcvenmek zorundad\u0131r, g\u00fcvenmeden ya\u015fayamaz.<\/p>\n\n\n\n
G\u00fcven duygusu ya\u015fam\u0131n ilk d\u00f6nemlerinden itibaren olu\u015fmaya ba\u015flar. Erikson\u2019\u0131n Psikososyal Geli\u015fim Kuram\u0131\u2019n\u0131n ilk evresi temel g\u00fcvene kar\u015f\u0131 g\u00fcvensizliktir. Bu, ya\u015fam\u0131n ilk bir-iki senesini kapsar. Bu evrede temel bak\u0131m veren ki\u015fi ile \u00e7ocuk aras\u0131ndaki ili\u015fki \u00e7ok \u00f6nemlidir, ki\u015fili\u011fin ilk d\u00f6n\u00fcm noktas\u0131n\u0131 olu\u015fturur. E\u011fer olumlu bir atmosfer varsa, \u00e7ocu\u011fun gereksinimleri zaman\u0131nda ve tutarl\u0131 \u015fekilde kar\u015f\u0131lan\u0131rsa \u00e7ocuk; \u00e7evresindeki insanlar\u0131n sevecen ve d\u00fcnyan\u0131n g\u00fcvenilir, yordanabilir oldu\u011fu sonucuna var\u0131r ve kendine g\u00fcvenmeye ba\u015flar. Olumlu bir atmosferde yeti\u015fen \u00e7ocuk i\u00e7in ba\u015fkalar\u0131na yakla\u015fmakta bir sak\u0131nca yoktur. Bu, hayat\u0131n\u0131n ileriki d\u00f6nemlerinde de hayata ve insanlara kar\u015f\u0131 yakla\u015f\u0131m\u0131n\u0131 olumlu etkilenebilir. Ayn\u0131 d\u00f6nemde en b\u00fcy\u00fck problem \u00e7ocu\u011fun g\u00fcvenlik duygusunu geli\u015ftirememektir. \u00c7ocu\u011fun gereksinimlerine cevab\u0131n s\u00fcrekli ve tutarl\u0131 gelmemesi durumunda \u00e7ocukta d\u00fcnya g\u00fcvenilir bir yer de\u011fil alg\u0131s\u0131 olu\u015fur. \u00c7ocukta yabanc\u0131la\u015fma ve i\u00e7e kapanma ba\u015flar, kendine de ba\u015fkalar\u0131na da g\u00fcvenemez. Ayn\u0131 \u015fekilde hayat\u0131n\u0131n ileriki d\u00f6nemleri olumsuz etkilenebilir.<\/p>\n\n\n\n
Ba\u011flanma kuram\u0131na g\u00f6re \u00fc\u00e7 tip ba\u011flanma bi\u00e7imi vard\u0131r: G\u00fcvenli, ka\u00e7\u0131n\u0131c\u0131 ve kayg\u0131l\u0131-karars\u0131z ba\u011flanma. G\u00fcvenli ba\u011flanan \u00e7ocuklar mutlu ve \u00f6zg\u00fcvenli bireyler olmaya yatk\u0131nl\u0131k g\u00f6sterir. Bowlby\u2019ye g\u00f6re erken d\u00f6nemdeki ili\u015fkilerinde sevgi ve g\u00fcven g\u00f6ren \u00e7ocuk kendini sevilmeye de\u011fer ve g\u00fcvenilir bir insan olarak kabul eder. E\u011fer ba\u011flanma ve sevgi g\u00f6rme gereksinimleri kar\u015f\u0131lanmazsa \u015f\u00fcpheci ve kimseye g\u00fcvenmeyen bir insan olur. Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar ebeveyn-\u00e7ocuk ili\u015fkilerinin uzun vadede \u00e7ocu\u011fun sonraki ili\u015fkilerinde etkili oldu\u011funu savunmu\u015flard\u0131r. Yeti\u015fkinlikteki ili\u015fkiler \u00e7ocukluktaki ili\u015fkilerin bir yans\u0131mas\u0131d\u0131r. G\u00fcvenli ba\u011flanan yeti\u015fkinler ba\u015fkalar\u0131na yakla\u015fmakta zorluk \u00e7ekmezken ka\u00e7\u0131nmac\u0131 ba\u011flanan yeti\u015fkinler \u015f\u00fcpheyle yakla\u015f\u0131r ve incinmekten korktu\u011fu i\u00e7in ba\u011flanmak istemez. Kayg\u0131l\u0131 karars\u0131z ba\u011flanan yeti\u015fkinler ise sevildiklerinden asla emin olamaz ve a\u015f\u0131r\u0131 ilgi beklerler. \u00c7ocukluklar\u0131nda g\u00fcvenli ba\u011flanamam\u0131\u015f ki\u015filer i\u00e7in iyi haber \u015fu ki; g\u00fcvenli, sevgi dolu ve uzun s\u00fcreli bir ili\u015fki, bu ki\u015filere \u00e7ocukken sunulmayan g\u00fcvenli modeli olu\u015fturarak ba\u011flanma tarzlar\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirebilir.<\/p>\n\n\n\n
Ki\u015fi ya\u015fam\u0131n erken d\u00f6nemlerinde g\u00fcven duygusunu edinemedi\u011finde bu durum ili\u015fkilerinde g\u00fcven temelli sorunlarla kendini tekrar eder durur. Ya \u00f6zg\u00fcven temelli g\u00fcven problemleri olu\u015fur; \u00f6zg\u00fcven d\u00fczeyi d\u00fc\u015f\u00fck oldu\u011fu i\u00e7in ba\u015fkalar\u0131na daha \u00e7ok itimat eder ve bu konuda sorun ya\u015far, ya da g\u00fcvenmedi\u011fi i\u00e7in g\u00fcvenilirli\u011fine de g\u00f6lge d\u00fc\u015fer.<\/p>\n\n\n\n
E\u011fer ki\u015finin hayat\u0131nda g\u00fcven duygusunu derinden etkileyen tecr\u00fcbeler yoksa, insanlara kar\u015f\u0131 olan bu g\u00fcvensizlik duygusu bana g\u00f6re ki\u015finin kendisinin g\u00fcvenilir olmad\u0131\u011f\u0131na i\u015faret edebilir. G\u00fcvenecek birilerini i\u00e7ten i\u00e7e bekler durur ancak kar\u015f\u0131s\u0131na \u00e7\u0131kanlar\u0131n hi\u00e7birine bu \u015fans\u0131 vermez. Belki de yaralad\u0131\u011f\u0131 noktalar\u0131 iyi bildi\u011fi i\u00e7in yara alabilece\u011fi noktalar\u0131 da \u00e7ok iyi tan\u0131r ve kuruntuya kap\u0131l\u0131r. Ki\u015fi kendinden bilir i\u015fi misali\u2026 En az g\u00fcvenmek kadar g\u00fcven vermeye, g\u00fcvenilir olmaya da ihtiya\u00e7 vard\u0131r. Bu durumda ki\u015fi i\u015fe kendisinden ba\u015flamal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
G\u00fcven duygusu art\u0131k zor bulunup kolay kaybedilir bir hal ald\u0131. \u0130nsanlar art\u0131k birbirlerine g\u00fcvenmez oldu. G\u00fcvenilmez olundu\u011fu i\u00e7in mi, \u00e7ocukluktan kaynakl\u0131 m\u0131, tecr\u00fcbeden dolay\u0131 m\u0131 bilinmez; sebebi ya\u015fant\u0131dan ya\u015fant\u0131ya de\u011fi\u015fir ama sosyal anlamda var olabilmek, ili\u015fkileri sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir \u015fekilde devam ettirebilmek i\u00e7in g\u00fcven \u00e7ok \u00f6nemli bir role sahip. G\u00fcvensizlik \u00e7ok y\u0131k\u0131c\u0131 ve y\u0131prat\u0131c\u0131 bir duygudur. Bu durum \u00e7ok rahats\u0131z edici bir hal bile alabilir. Ki\u015fi tam anlam\u0131yla kendini a\u00e7maz, d\u00fc\u015f\u00fcncelerini a\u00e7\u0131k\u00e7a ifade etmez, hi\u00e7bir \u015feye g\u00fcvenmeyen, zarar g\u00f6rece\u011finden ku\u015fkulanan bir ki\u015fiye d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr. Tam anlam\u0131yla g\u00fcvenmedi\u011fi i\u00e7in de tam anlam\u0131yla ba\u011flanamaz. Etrafta o kadar insan vard\u0131r ve g\u00fcvenmiyordur. Bu, ki\u015fiyi yaln\u0131zl\u0131k ve anla\u015f\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 duygusuna kapt\u0131r\u0131r. Kimi ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, depresyon, \u015fizofreni ve paranoya gibi problemleri olanlar\u0131n da, tek etken olmasa da \u00f6nemli bir fakt\u00f6r olarak g\u00fcven duygusu problemlerinin olabilece\u011fini belirtir. Bu durumda destek almak i\u015fe yarayabilir.<\/p>\n\n\n\n
G\u00fcven, bir ili\u015fkide risk alma a\u00e7\u0131s\u0131ndan duyulan isteklilik olarak da de\u011ferlendirilebilir. G\u00fcven d\u00fczeyi ile ki\u015finin almak istedi\u011fi risk aras\u0131nda do\u011fru orant\u0131 vard\u0131r. Kar\u015f\u0131daki ki\u015finin davran\u0131\u015flar\u0131na itiraz edip savunmaya ge\u00e7me d\u00fczeyiyle ise g\u00fcven ters orant\u0131l\u0131d\u0131r. G\u00fcven duyma durumunda ki\u015finin kendisi i\u00e7in \u00f6nemli olan durumlar\u0131 kontrol etme gereksinimi duymadan kar\u015f\u0131s\u0131ndaki ki\u015finin halledece\u011fine dair inanc\u0131 ve beklentisi vard\u0131r. Risk alma a\u00e7\u0131s\u0131ndan isteksizse kontrol etme gereksinimi duyar. G\u00fcven kontrole tabidir asl\u0131nda. Ba\u015fkalar\u0131na s\u00fcrekli ve a\u015f\u0131r\u0131 g\u00fcvenmek beklentiye girme ve sorumluluktan ka\u00e7ma durumunu yaratabilir. Beklentiler hayal k\u0131r\u0131kl\u0131\u011f\u0131na neden olabilir. Bu nedenle teslimiyet de\u011fil g\u00fcven duymal\u0131, tedbiri ve sorumlulu\u011fu elden b\u0131rakmamal\u0131.<\/p>\n\n\n\n
Ki\u015fi, yukar\u0131da de\u011findi\u011fim noktalar gibi bir\u00e7ok sebepten \u00f6t\u00fcr\u00fc riskle ba\u015fa \u00e7\u0131kabilecek durumda olmayabilir. Yani g\u00fcvensizlik durumunda i\u015fini garantiye almak ister. Kontrol edebilece\u011fi gibi hi\u00e7 g\u00fcvenmeyebilir de. G\u00fcvenip de sonucunda yan\u0131lg\u0131 ya\u015famaktansa en ba\u015f\u0131ndan o \u015fans\u0131, o hakk\u0131 o ki\u015fiye vermez. E\u011fer tecr\u00fcbe k\u00f6kenli ise bu g\u00fcvensizlik, sonras\u0131nda benzer olumsuz tecr\u00fcbelerle peki\u015ftirildi\u011finde insanlar\u0131n g\u00fcvenilmez olduklar\u0131 genellemesine ula\u015f\u0131labilir. Bu genelleme \u00f6nyarg\u0131l\u0131 davran\u0131\u015flara sebep olur. Hayal k\u0131r\u0131kl\u0131\u011f\u0131na u\u011fratan ki\u015filer her zaman olacakt\u0131r ama herkes hayal k\u0131r\u0131kl\u0131\u011f\u0131 ya\u015fatmayabilir. Kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kan potansiyel g\u00fcvenilir bir insana pe\u015finen g\u00fcvenmemek haks\u0131zl\u0131k olur. G\u00fcvenmek riskli bir davran\u0131\u015ft\u0131r evet, ama bu riski almamak ger\u00e7ekten g\u00fcvenilir insanlar\u0131n yan\u0131 s\u0131ra ki\u015finin kendi ya\u015fam\u0131na da haks\u0131zl\u0131kt\u0131r. Bir bak\u0131ma \u00f6nceki olumsuzluklar\u0131n ac\u0131s\u0131n\u0131 hi\u00e7 su\u00e7u olmayandan, hi\u00e7 hak etmeyenden \u00e7\u0131karmakt\u0131r. Ve bu, ya\u015fam kalitesini ciddi anlamda etkileyebilir. Ki\u015fi kime g\u00fcvenece\u011finin karar\u0131n\u0131 \u00f6nyarg\u0131yla de\u011fil deneme yan\u0131lma y\u00f6ntemiyle verebilmelidir.<\/p>\n\n\n\n
Ki\u015fi ne ya\u015fam\u0131\u015f olursa olsun, isterse g\u00fcvenini temelinden sarsan hatta y\u0131kan tecr\u00fcbeleri olsun, hayat\u0131ndaki di\u011fer insanlara bu \u015fans\u0131 vermeye, g\u00fcvenmeye de\u011fer; e\u011fer ya\u015fan\u0131l\u0131r bir hayat\u0131 olsun istiyorsa. \u00d6nyarg\u0131lar\u0131m\u0131z\u0131 k\u0131r\u0131p insanlara bu \u015fans\u0131 verdi\u011fimizde o kadar da korkulacak bir \u015fey olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlar\u0131z. Yok e\u011fer yan\u0131lt\u0131rsa kimileri, gereksiz kalabal\u0131klar\u0131n fark\u0131na var\u0131p bo\u015funa hayat\u0131 zora sokmamak gerekti\u011fini g\u00f6rm\u00fc\u015f oluruz. Bu eleme y\u00f6ntemiyle de etraf\u0131m\u0131zda ger\u00e7ekten g\u00fcvenilebilecek, sahici insanlar kal\u0131r ve bu da daha \u00e7ok huzura dolay\u0131s\u0131yla da g\u00fcvene tekab\u00fcl eder. \u00c7ocukluktan kalma bile olsa bu engel a\u015f\u0131lm\u0131\u015f olur. G\u00fcvenme konusuna g\u00fcvenimiz tazelenir. Bunu hi\u00e7 g\u00fcvenmemekle sa\u011flayamay\u0131z. K\u0131saca Hemingway\u2019in deyimiyle \u201cBir insana g\u00fcvenip g\u00fcvenemeyece\u011fini anlaman\u0131n en kestirme yolu ona g\u00fcvenmektir.\u201d \u0130nsanlara \u00f6nyarg\u0131s\u0131z, iyi niyetle yakla\u015ft\u0131ktan ve s\u0131nand\u0131ktan sonra gelen g\u00fcven sa\u011flam olacakt\u0131r. Ger\u00e7ek rahatlama ve huzur i\u00e7in denemeye de\u011fer.
Bahar KAYA
Kaynak;
Burger, J. M. (2016). Ki\u015filik. \u0130stanbul: Kakn\u00fcs Yay.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
\u0130nsan, tek ba\u015f\u0131na hayat\u0131n\u0131 idame ettirmesi imkans\u0131z olan sosyal bir varl\u0131kt\u0131r. Sosyal ya\u015fant\u0131n\u0131n devam\u0131 i\u00e7in illaki ba\u015fkalar\u0131yla […]<\/p>\n","protected":false},"author":30,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[2,4],"tags":[454,19,225],"yoast_head":"\n