D\u00fcnya bu zamana kadar \u00e7ok badire atlatt\u0131; buzul \u00e7a\u011flar\u0131, meteorlar, seller, tsunamiler, hortumlar, depremler, heyelanlar… Sayarak bitiremeyiz bu olanlar\u0131 ve nice canl\u0131 t\u00fcr\u00fc bu felaketleri bir \u015fekilde atlatt\u0131.<\/p>\n
Size en \u00f6nemlilerinden birini anlatay\u0131m: D\u00fcnya\u2019y\u0131 etkileyen buzul \u00e7a\u011flar\u0131ndan en \u015fiddetlisi M.\u00d6. 800-600 milyon y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda Kriojenyan D\u00f6neminde ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Bulgulara g\u00f6re D\u00fcnya kar topu \u015feklini al\u0131p i\u00e7indeki volkanizma sayesinde bu durumdan kurtulmu\u015ftur. Daha sonra M.\u00d6. 350-260 milyon y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda Karboniferus Permian D\u00f6nemleri boyunca kutuplar da belirli aral\u0131klarla olu\u015fmu\u015ftur. Daha sonra D\u00fcnya 40.000 ve 120.000 y\u0131ll\u0131k zaman dilimlerinde buzul katmanlar\u0131n\u0131n ilerleme ve geri \u00e7ekilme d\u00f6ng\u00fcs\u00fcne tan\u0131k olmu\u015ftur. Son buzul devri 10.000 y\u0131l \u00f6nce bitti. \u015eimdi bir d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn insanlar olarak \u015fu an bir buzul \u00e7a\u011f\u0131 ba\u015flasa ka\u00e7\u0131m\u0131z sa\u011f kal\u0131r ya da belirli aral\u0131klarla insanl\u0131\u011f\u0131n iki tane buzul \u00e7a\u011f\u0131na rastlad\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn. Sa\u011f \u00e7\u0131kaca\u011f\u0131m\u0131z me\u00e7hul. Fakat k\u00f6pekbal\u0131klar\u0131 bunu ba\u015fard\u0131. Tam 400 milyon y\u0131ld\u0131r bu d\u00fcnyadalar. Bir\u00e7ok durumla ba\u015fa \u00e7\u0131k\u0131p burada kalmaya devam ettiler. Hesaplayamad\u0131klar\u0131 bir tek biz olduk. Di\u011fer canl\u0131lar gibi. N\u00fcfuslar\u0131 inan\u0131lmaz derecede azald\u0131. Buzul \u00e7a\u011flar\u0131na bir \u015fekilde dayanm\u0131\u015f bu hayvanlar bizim felaketimize dayanamad\u0131. T\u0131pk\u0131 Moalar gibi. 7 milyon y\u0131ldan fazlad\u0131r ya\u015f\u0131yorlard\u0131. \u0130nsanl\u0131k \u00e7a\u011f\u0131na kadar. Tazmanya kurdu, Mersin bal\u0131\u011f\u0131, Hazar kaplan\u0131, G\u00f6\u00e7men g\u00fcvercin, Dodo, Mauritius k\u0131rm\u0131z\u0131 tavu\u011fu. Milyonlarca sayamayaca\u011f\u0131m canl\u0131 t\u00fcr\u00fc yok oldu ve en ac\u0131s\u0131 yok olmaya da devam ediyor. H\u0131zl\u0131 n\u00fcfus art\u0131\u015f\u0131m\u0131z, doymak bilmeyen benli\u011fimiz onlar i\u00e7in do\u011frudan ya da dolayl\u0131 olarak \u00f6l\u00fcm oldu. Topraklar\u0131ndan s\u00fcrg\u00fcn edildiler. Gittikleri yerlere uyum sa\u011flayamad\u0131klar\u0131 i\u00e7in \u00f6ld\u00fcler. Evcille\u015ftirildiler. Zevk i\u00e7in avland\u0131lar. \u00c7e\u015fitli e\u015fyalar\u0131n \u00fcretiminde kullan\u0131lmak \u00fczere canice fillerden al\u0131nan di\u015fler sebebiyle son 80 y\u0131ld\u0131r filler giderek di\u015fsiz olarak do\u011fmaya ba\u015flad\u0131. Bir filin di\u015fsiz do\u011fmas\u0131 avlanamamas\u0131, beslenememesi anlam\u0131na gelir. Bu \u00f6lmeleri demek. Bu hayvanlar, insan korkusundan mutasyona u\u011fruyor.<\/p>\n
Bunca zamand\u0131r, insanl\u0131k var oldu\u011fundan beri, ekolojik dengenin ortas\u0131nda bir yerlerdeydik. M\u00fcthi\u015f bir dengenin k\u00fc\u00e7\u00fcc\u00fck par\u00e7alar\u0131ndan biriydik. Do\u011fan\u0131n bir par\u00e7as\u0131yd\u0131k. Ta ki akl\u0131m\u0131z\u0131 kullanmay\u0131 \u00f6\u011frenene kadar. D\u00fc\u015f\u00fcnmeyi ke\u015ffettik ve do\u011fan\u0131n bir par\u00e7as\u0131 olmay\u0131 b\u0131rakt\u0131k. T\u0131pk\u0131 i\u00e7imizde bir zamanlar bizden bir par\u00e7ayken bize d\u00fc\u015fman olan h\u00fccreler gibi. Kanser, DNA hasar\u0131 sonucu h\u00fccrelerin kontrols\u00fcz veya anormal bir \u015fekilde b\u00fcy\u00fcmesi ve \u00e7o\u011falmas\u0131d\u0131r. D\u00fczensiz olarak b\u00f6l\u00fcn\u00fcp \u00e7o\u011falarak bulunduklar\u0131 b\u00f6lge d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131kabilirler. Bulunduklar\u0131 yerde dokular\u0131 ve dokular\u0131n i\u015fleyi\u015fini bozarlar. D\u00fcnyada bu tan\u0131ma uygun di\u011fer varl\u0131k insand\u0131r. Kontrols\u00fcz bir bi\u00e7imce \u00fcr\u00fcyoruz. S\u0131n\u0131rlar\u0131m\u0131z\u0131 a\u015f\u0131yoruz ve gitti\u011fimiz her yeri yok ediyoruz. Sadece kendimizi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyoruz ve kendi \u00f6nemimizden hi\u00e7 \u015f\u00fcphe etmiyoruz. Tek istedi\u011fimiz daha fazla ya\u015fam. \u0130lkel yan\u0131m\u0131z\u0131, ilkel benli\u011fimizi daha \u00e7ok tatmin etmek. Bu y\u00fczden, di\u011fer canl\u0131lara ve yine bizden olan hatta bizim par\u00e7am\u0131zdan daha fazlas\u0131 olan do\u011faya neler yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 g\u00f6remiyoruz. Kanser gibi \u00e7o\u011falarak yok etti\u011fimiz yine biziz. 7 milyar olan insan n\u00fcfusunun 2050 y\u0131l\u0131nda 9 milyar olmas\u0131 planlanmakta. Ne d\u00fcnya bunu kald\u0131rabilir ne de di\u011fer canl\u0131lar. Her y\u0131l 40 bin canl\u0131 t\u00fcr\u00fc yok oluyor. Ve biz ironik olarak bu canl\u0131lara muhtac\u0131z.<\/p>\n
\u00c7\u00f6z\u00fcme gelirsek, san\u0131r\u0131m her \u015feyin eskisi gibi olma \u015fans\u0131 pek kalmad\u0131. Kanser olan d\u00fcnyam\u0131z\u0131n geldi\u011fi a\u015fama 4. evredir art\u0131k. Giderek d\u00fcnya \u00fcst\u00fcnde yaln\u0131zla\u015f\u0131yoruz. Meslekler ediniyoruz, kariyeler yap\u0131yoruz ama bizden sonras\u0131n\u0131 hi\u00e7 d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fcyoruz. Ne kadar yaln\u0131zla\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131n fark\u0131nda de\u011filiz. Ve i\u015fin en korkutucu taraf\u0131 tarihe bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda do\u011fal felaketleri ve sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 az \u00e7ok bilmemize ra\u011fmen var olan k\u00fcresel \u0131s\u0131nman\u0131n sonu\u00e7lar\u0131n\u0131n ne olaca\u011f\u0131n\u0131 bilmiyoruz. Do\u011fa tarihinde ba\u015fka bir k\u00fcresel \u0131s\u0131nma yok. D\u00fcnyan\u0131n bu zorlu s\u00fcreci nas\u0131l atlataca\u011f\u0131na dair bir fikrimiz yok. Ama tahmin edilen \u015fu ki bir\u00e7ok eksikle atlatacak. Do\u011fa bir \u015fekilde kendini yeniler. Ondan bu zamana kadar merhametsiz bir \u015fekilde ald\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 bizden geri al\u0131r. B\u00f6yle giderse do\u011fam\u0131z, a\u011fa\u00e7 sesleri, bahar\u0131n temsili yapraklar, keyfiniz yokken sizi g\u00fcl\u00fcmseten bir sokak kedisi, yaln\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131z\u0131 payla\u015fan mart\u0131 sesleri ya da vapurda sizinle yolculuk eden yunuslar. T\u00fcm bunlar \u015fark\u0131larda, filmlerde ya da belgesellerde kalacak. Avlad\u0131\u011f\u0131m\u0131z, s\u00fcrg\u00fcn etti\u011fimiz, yok etti\u011fimiz o canl\u0131lar yokluklar\u0131yla hayat\u0131m\u0131z\u0131n en b\u00fcy\u00fck dersini verecekler bize. Bir d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn torunlar\u0131n\u0131za bir canl\u0131y\u0131 g\u00f6stermek yerine o canl\u0131y\u0131 anlatmak ne kadar ac\u0131 olabilir?<\/p>\n
YAZAR:<\/em> Batuhan U\u00c7AR<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" D\u00fcnya bu zamana kadar \u00e7ok badire atlatt\u0131; buzul \u00e7a\u011flar\u0131, meteorlar, seller, tsunamiler, hortumlar, depremler, heyelanlar… Sayarak bitiremeyiz bu […]<\/p>\n","protected":false},"author":16,"featured_media":1082,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[2,4],"tags":[17,303,304,302,301,158,300,12,19,305],"yoast_head":"\n