Körle Yatan Kör Kalkar: Kısaca Ayna Nöronlar

Parmaklarını çıtlatan birini gördüğümde bütün parmaklarımı çıtlatmadan kendimi rahat bırakamam. Siz de kış mevsimlerinde sıkça tanık olmuşsunuzdur; sınıfta bir kişinin öksürmesi, öksürük virüsünün bütün sınıfı bir anda sarmasına yetecektir. Peki nedir ‘onun gibi’ davranmamıza sebep olan şey? Konu bilim olunca yerçekimi kanunu gibi bazı gerçekler kimsenin onları keşfetmesine ihtiyaç duymadan kendi kendilerini ele verirler. Ayna nöronların keşfinin de bu şekilde gerçekleştiğini görüyoruz.

90’lı yıllarda makak maymunlarının düşünce okuma sistemleri üzerine yapılan bir deney sırasında maymunların muzu kavradıklarında ön motor kortekslerindeki F5 bölgesinin aktif hale geldiği tespit edilmiştir. Muzu kavrayanın araştırmacı olduğu durumda da maymundaki aynı bölgenin aktif hale gelmesi, ayna nöronların keşfi anlamını taşımaktadır. Bulgular, insanlar üzerinde de test edilip onaylanmıştır.

Dosya_000 (1)
Ayna nöronların insanlarda da var olma sebebi ise gayet açıktır. Sosyal bir varlık olan insan, hayatı boyunca belli topluluklar içinde yaşayacaktır. Bu topluluklara uyum, birey sağlığı ve toplum devamlılığı açısından önemlidir. Uyumu yakalayabilmenin temel yolu da diğerlerinin ne düşündüğünü ve eylemlerini anlayabilmekten aynı zamanda da davranışları taklit etmekten geçer. İçinde bulunduğumuz toplulukla yaş, kişilik özellikleri gibi noktalarda benzerlikler barındırdığımızda ise ayna nöronların vesilesiyle ortaya çıkan empati olgusu daha kolay gerçekleşmektedir. (Saraçlı, Atasoy ve Karaahmet, 2012) Makak maymunlarında yapılan deneyde ise maymunların empatiyi tehlike anlarında, arabuluculuk durumlarında daha sık kullandıkları gözlenmiştir. (O’Connell, 1995) Bu gibi hassas durumlarda erken davranabilmek durumun gidişatını olumlu etkileyebilir.

Ayna nöronlar sayesinde kendi eylemlerimizi kaydettiğimiz gibi başkalarının eylemlerini de kaydedebildiğimiz için gelecek hakkında öngörüde bulunabilir, geleceğin geçmişle bağlantısını kurabiliriz. Ayna nöronların hafıza ve düşünme becerilerini etkileme özellikleri de bulunur (Kaku, 2014). Bu yüzden ayna nöronları ne kadar iyi tanırsak kendimizi ve çevremizi de o kadar iyi tanıyacak, vücut ve akıl(lar) arasında hızlı ve sağlıklı bağlantılar kurabileceğiz. Ayna nöronlar sayesinde birçok farklı şekilde çevremizi etkiliyor ve ondan etkileniyor olduğumuz için (bilinç düzeyinde etkilenme şartı olmadan) eylemlerimize ve düşüncelerime dikkat etmekte fayda var. (Keysers, 2011).

Unutmadan söyleyeyim, keşfi 1990’ların ortası gibi yakın bir zamanda gerçekleşse de körle yatanın şaşı kalkacağını söyleyen atalarımızın aslında bunu anlatmak istediklerine eminim. Tek bir farkla; körle yatan kör kalkar. Belki bu yanlışlık nedeniyle şimdi Remzi yerine Rizzolatti diyoruz.

  • Konuyla ilgili okumalık öneri:

Dosya_000

 

  • İzlemek de isterseniz:

Not; merhaba TPÖÇG ailesi, merhaba 🙂 hep birlikte bol bol TPÖÇG Blog okuyacağımız, mutluluk dolu bir öğretim yılı dilerim. TPÖÇG’ le kalın!

YAZAR: Sena Ezgi BEZCİ

KAYNAKLAR

Kaku, M. (2014). Zihnin geleceği. Ankara: ODTÜ.
Keysers, C. (2011). Empatik beyin. (A. Eper, Çev.) İstanbul: Alfa
O’Connell SM. (1995).  Empathy in chimpanzees: evidence for theory of mind?
Primates, 36(1), 397-410.
Saraçlı, Ö., Atasoy, N., Karaahmet, E. (2012). Yakın ilişkilerin nörobiyolojisi. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar, 4(4), 414-427.

*Görseller telif hakkına tabi olabilir.

Sena Ezgi Bezci

TPÖÇG Blog Yazarı | İstanbul Medipol Üniversitesi Psikoloji Öğrencisi

Körle Yatan Kör Kalkar: Kısaca Ayna Nöronlar” için 4 yorum

  • 27 Ağustos 2016 tarihinde, saat 12:18
    Permalink

    Harika bir yazı olmuş kaynakları tek tek okuyacagim. Teşekkürler 🙂

    Yanıtla
    • 27 Ağustos 2016 tarihinde, saat 12:36
      Permalink

      Güzel yorumunuz için teşekkür ederim, keyifli okumalar dilerim ☺️

      Yanıtla
  • 2 Eylül 2016 tarihinde, saat 22:52
    Permalink

    Bilgilendirci,guzel bir calisma olmuş diğer yazilarini da sabirsizlikla bekliyorum.Teşekkürler 🙂

    Yanıtla
    • 2 Eylül 2016 tarihinde, saat 23:39
      Permalink

      Değerli fikirlerin için ben teşekkür ederim ☺️ Keyifli okumalar, çok çok teşekkürler ☺️

      Yanıtla

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir